Deelneming
Een duurzaam kapitaalbelang in een andere onderneming om daarmee verbonden te zijn ten dienste van de eigen activiteit. Gewaardeerd op nettovermogenswaarde of kostprijs (art. 2:389 BW).
Wat betekent deelneming?
Een duurzaam kapitaalbelang in een andere onderneming om daarmee verbonden te zijn ten dienste van de eigen activiteit. Gewaardeerd op nettovermogenswaarde of kostprijs (art. 2:389 BW).
Een deelneming is een duurzaam kapitaalbelang gericht op verbondenheid met een andere onderneming. De aard van invloed bepaalt mede de waardering; niet ieder aandelenpakket is een groepsmaatschappij. Resultaat en vermogen van de deelneming kunnen de jaarrekening raken.
Hoe werkt het?
Een deelneming bestaat als de rechtspersoon, alleen of met dochtermaatschappijen, voor eigen rekening kapitaal verschaft aan een andere rechtspersoon om daarmee duurzaam verbonden te zijn ten dienste van de eigen werkzaamheid (art. 2:24c lid 1 BW). Bij een vijfde of meer van het geplaatste kapitaal wordt een deelneming vermoed. Het doel telt: een pakket van 25% dat als belegging wordt aangehouden, is geen deelneming maar een effect.
De waardering hangt af van de invloed. Bij invloed van betekenis op het zakelijke en financiële beleid, wat wordt vermoed vanaf 20% van de stemrechten, geldt de nettovermogenswaarde (art. 2:389 lid 1 en 2 BW): het aandeel in het eigen vermogen van de deelneming, berekend volgens de eigen grondslagen. Voor winst van de deelneming die de rechtspersoon niet zonder beperking kan laten uitkeren, houdt hij een wettelijke reserve aan (lid 6). Zonder invloed van betekenis geldt verkrijgingsprijs of actuele waarde (RJ 214).
Voorbeeld
Een BV koopt op 1 januari 2025 voor € 150.000 een belang van 40% in Installatie BV, die een eigen vermogen van € 300.000 heeft. Nettovermogenswaarde: 40% × 300.000 = € 120.000; het meerdere van € 30.000 is goodwill (art. 2:389 lid 7 BW). Installatie BV maakt in 2025 € 50.000 winst en keert € 20.000 dividend uit. Aandeel in het resultaat: 40% × 50.000 = € 20.000. Ontvangen dividend: 40% × 20.000 = € 8.000, in mindering op de deelneming. De deelneming staat eind 2025 tegen nettovermogenswaarde op 120.000 + 20.000 − 8.000 = € 132.000. De € 30.000 aangekochte goodwill staat daarnaast afzonderlijk op de balans, verminderd met de afschrijving over 2025; zij zit niet in de € 132.000. Wettelijke reserve deelnemingen: 20.000 − 8.000 = € 12.000.
In de jaarrekening
Financiële vaste activa; detailtoelichting afhankelijk van omvang en invloed.
Verschil met dochtermaatschappij
Een deelneming is een kapitaalbelang met een duurzaam doel. Een dochtermaatschappij is een rechtspersoon waarin de moeder meer dan de helft van de stemrechten kan uitoefenen, of meer dan de helft van de bestuurders of commissarissen kan benoemen of ontslaan (art. 2:24a lid 1 BW). Dochters in de groep gaan regel voor regel de geconsolideerde jaarrekening in; een minderheidsdeelneming blijft één post.
Veelgemaakte fouten
- Elk effectenbezit deelneming noemen
- Intragroepsposten bij consolidatie laten staan
Waar let u op?
- Vraag de jaarrekening van de deelneming op vóór u de eigen jaarrekening opmaakt.
- Heeft de deelneming een negatief eigen vermogen, dan waardeert u haar op nihil. Een voorziening is nodig voor zover u instaat voor haar schulden (RJ 214).
- Middelgrote en grote rechtspersonen vermelden naam, woonplaats en belang van elke maatschappij waarin zij ten minste een vijfde van het kapitaal verschaffen (art. 2:379 lid 1 BW); voor kleine rechtspersonen geldt dat niet (art. 2:396 lid 5 BW).
Wettelijke basis en bron
art. 2:24c en 2:389 BW
Veelgestelde vragen
Is elk aandelenbelang van 5% of meer een deelneming?
Nee. De grens van 5% hoort bij de deelnemingsvrijstelling in de vennootschapsbelasting (artikel 13 lid 2 Wet Vpb 1969). Voor de jaarrekening gaat het om duurzame verbondenheid ten dienste van de eigen werkzaamheid, met een wettelijk vermoeden vanaf 20% van het geplaatste kapitaal.
Mag een deelneming tegen kostprijs op de balans staan?
Ja, als er geen invloed van betekenis is; dan mag ook actuele waarde (RJk B3.109). Is die er wel, dan is nettovermogenswaarde de regel en mag u daar alleen om gegronde, in de toelichting vermelde redenen van afwijken (artikel 2:389 lid 9 BW).
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten