Richtlijnen voor de jaarverslaggeving: RJ, RJk en Titel 9

Het korte antwoord

De Richtlijnen voor de jaarverslaggeving van de Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ) vullen de open normen van Titel 9 Boek 2 BW in. Micro- en kleine rechtspersonen gebruiken de RJk-bundel, middelgrote en grote de RJ-bundel. Een jaareditie geldt voor boekjaren die op of na 1 januari van dat jaar beginnen: editie 2026 voor boekjaar 2026, editie 2027 voor boekjaar 2027.

Bijgewerkt op 27 oktober 2026

Kerngegevens

Wat de RJ is en waarom hij bestaat

De wet schrijft niet voor elke post voor hoe u hem waardeert of presenteert. Artikel 2:362 lid 1 BW legt de maatstaf bij wat in het maatschappelijk verkeer als aanvaardbaar geldt:

De jaarrekening geeft volgens normen die in het maatschappelijk verkeer als aanvaardbaar worden beschouwd een zodanig inzicht dat een verantwoord oordeel kan worden gevormd omtrent het vermogen en het resultaat, alsmede voor zover de aard van een jaarrekening dat toelaat, omtrent de solvabiliteit en de liquiditeit van de rechtspersoon.

Wie bepaalt wat aanvaardbaar is? Bij de eerste jaarrekeningwet (1970) rekende de minister erop dat bedrijfsleven en accountants die normen zelf in kaart zouden brengen. Dat deed eerst het Tripartiete Overlegorgaan en sinds 1982 de Raad voor de Jaarverslaggeving. De Raad hoort bij de Stichting voor de Jaarverslaggeving, die werkgevers, werknemers en accountants in 1981 oprichtten. Later schoven onder meer MKB-Nederland, Eumedion en de beleggingsanalisten van CFA Society Netherlands aan; de SER en de NBA betalen mee. In de Raad zitten opstellers, gebruikers en controleurs van jaarrekeningen, onder een onafhankelijke voorzitter.

Een nieuwe of gewijzigde Richtlijn verschijnt eerst als ontwerp in een RJ-Uiting. Iedereen kan reageren; daarna maakt de Raad de tekst definitief en neemt hij haar op in de eerstvolgende jaareditie (RJ 100.205 en 100.206). De bundels zelf zijn een betaalde uitgave van Wolters Kluwer. De RJ-Uitingen en de Ten geleides, die per editie de wijzigingen samenvatten, staan gratis op rjnet.nl.

Wet, RJ en RJk per grootteklasse

Welke bundel u gebruikt, volgt uit de grootteklasse. Die stelt u vast op twee opeenvolgende balansdata, met twee van de drie criteria en de cijfers van de groep meegeteld. In het eerste boekjaar tellen alleen de cijfers van dat jaar (art. 2:398 lid 1 BW). De grenzen hieronder gelden voor boekjaren vanaf 1 januari 2024.

Daarnaast kan elke rechtspersoon kiezen voor IFRS zoals de EU die heeft aanvaard (art. 2:362 lid 8 BW); een beursgenoteerde rechtspersoon moet dat voor de geconsolideerde jaarrekening. Welke combinaties van IFRS en Titel 9 mogen, staat in RJ 105. Valt een stichting of vereniging buiten Titel 9, dan kunnen de Richtlijnen toch richting geven (RJ 100.201); voor organisaties zonder winststreven is er RJ 640.

Twee bundels: hoe ze zijn opgebouwd

De RJ-bundel voor middelgrote en grote rechtspersonen is genummerd per onderwerp:

• afdeling 1, algemene grondslagen (100 tot en met 190): uitgangspunten, prijsgrondslagen, bijzondere waardeverminderingen, vreemde valuta, stelsel- en schattingswijzigingen, foutherstel, gebeurtenissen na balansdatum en continuïteit;
• afdeling 2, jaarrekeningposten (210 tot en met 292): van immateriële vaste activa tot leasing;
• afdeling 3, toelichting (300 tot en met 398), met onder meer de vrijstellingen voor middelgroot (315) en het kasstroomoverzicht (360);
• afdeling 4, bestuursverslag, overige gegevens en kerncijfers (400 tot en met 430), en afdeling 5, landenrapportage (500);
• afdeling 6, bijzondere bedrijfstakken (600 tot en met 660), en afdeling 9 met wetteksten, modellen, besluiten en begrippen.

De RJk-bundel volgt de volgorde van de wet. Afdeling M behandelt de microrechtspersoon, A de algemene onderwerpen, B de posten, C bijzondere kleine organisaties zoals stichtingen zonder winststreven en kleine zorgaanbieders, en D bevat wetteksten, besluiten en de handreikingen voor fiscale grondslagen. Wat de RJk niet regelt, zoekt u op via de verwijzing naar de RJ-bundel; ontbreekt ook die, dan kiest het bestuur een verwerking die relevante en betrouwbare informatie geeft (RJk A1.202). Meer op de pagina over de RJk.

In de RJ-bundel staan de stellige uitspraken vet; de rest is aanbeveling of uitleg. De RJk kent die vette druk niet: daar blijkt uit de formulering of iets moet of dat u het "kan overwegen". Wat dat juridisch betekent, leest u op Is de RJ verplicht?.

Welke editie geldt voor welk boekjaar

De Raad noemt een editie naar het verslagjaar waarvoor zij geldt. Bepalend is de begindatum van het boekjaar, niet de datum waarop u de jaarrekening opstelt.

• Elk hoofdstuk vermeldt bovenaan vanaf welk boekjaar het geldt. Een hoofdstuk dat sinds jaren niet is gewijzigd, draagt een oude datum en geldt gewoon door.
• Een RJ-Uiting kan een eigen ingangsdatum hebben. De aanpassing van RJ 655 en RJk M2 voor jeugdhulpaanbieders staat in editie 2027, maar geldt al voor boekjaar 2026.
• Eerder toepassen beveelt de RJ aan (RJ 100.206); de RJk staat het normaal toe (RJk A1.107), tenzij een Richtlijn iets anders zegt.
• Een gebroken boekjaar van 1 juli 2026 tot en met 30 juni 2027 begint in 2026 en valt dus onder editie 2026.

Wat er precies is veranderd, per hoofdstuk en per boekjaar: Wijzigingen RJ 2026 en 2027.

Casus: drie BV's, drie antwoorden

Drie fictieve BV's met een boekjaar gelijk aan het kalenderjaar, die op twee opeenvolgende balansdata in dezelfde klasse vallen.

Stapt Groothandel Merwede BV over op een boekjaar van 1 juli tot en met 30 juni, dan valt het boekjaar dat op 1 juli 2026 begint nog onder editie 2026 en het boekjaar vanaf 1 juli 2027 onder editie 2027.

Alle pagina's over de Richtlijnen

Kader: status, bundels en edities

• Is de RJ verplicht?: geen wet, wel de maatstaf: stellige uitspraken, aanbevelingen en wanneer u mag afwijken.
• De RJk voor micro en klein: opbouw van de RJk-bundel, het microhoofdstuk, fiscale grondslagen en de keuze voor de volledige RJ.
• Wijzigingen RJ 2026 en 2027: wat er per hoofdstuk verandert, voor welke grootteklasse en vanaf welk boekjaar.
• RJ 105: IFRS of Dutch GAAP: de combinaties van IFRS en Titel 9 die art. 2:362 lid 8 BW toelaat.

Algemene grondslagen (afdeling 1)

• RJ 110 en 115: uitgangspunten, wanneer een post op de balans komt, afzonderlijke vermelding en salderen.
• RJ 120 tot en met 135: kostprijs, actuele waarde en de algemene regels voor het bepalen van het resultaat.
• RJ 121: de impairmenttest: bedrijfswaarde, opbrengstwaarde, kasstroomgenererende eenheden en terugname.
• RJ 122: functionele valuta, koersverschillen en buitenlandse deelnemingen.
• RJ 140: een andere grondslag kiezen en het effect met terugwerkende kracht verwerken.
• RJ 145: een herziene schatting, zoals levensduur of voorziening, vooruit verwerken.
• RJ 150: een materiële fout uit een vastgestelde jaarrekening herstellen.
• RJ 160: wat na balansdatum gebeurt: verwerken, toelichten of laten.
• RJ 170: materiële onzekerheid over de continuïteit en de jaarrekening op liquidatiebasis.

Vaste activa en groepen

• RJ 210: ontwikkelingskosten, goodwill en andere immateriële vaste activa.
• RJ 212: kostprijs, componenten, afschrijving, groot onderhoud en herwaardering van materiële vaste activa.
• RJ 213: vastgoed dat u verhuurt of voor waardestijging houdt: kostprijs of actuele waarde.
• RJ 214 en 215: deelnemingen, leningen en joint ventures in de enkelvoudige jaarrekening.
• RJ 216: een overname verwerken: aankoopprijs, reële waarden en goodwill.
• RJ 217: wanneer en hoe u een groep consolideert.
• RJ 260: resultaten op transacties binnen de groep elimineren.
• RJ 273: rentelasten en het activeren van rente tijdens de bouw.
• RJ 292: financiële en operationele lease bij lessee en lessor.

Vlottende activa, eigen vermogen en schulden

• RJ 220: kostprijs, lagere opbrengstwaarde en incourante voorraad.
• RJ 221: projectopbrengsten naar voortgang en verliesvoorzieningen.
• RJ 222: handelsvorderingen, voorzieningen voor oninbaarheid en rente.
• RJ 224 en 258: vooruitbetaalde en nog te betalen kosten en opbrengsten.
• RJ 226 en 228: effecten, bankrekeningen en geld dat niet vrij beschikbaar is.
• RJ 240 en 265: kapitaal, reserves, het mutatieoverzicht en het totaalresultaat.
• RJ 252: wanneer u een voorziening vormt en hoe u haar meet.
• RJ 254: kort of lang, convenanten, achtergestelde leningen.
• RJ 290: derivaten, kostprijshedge-accounting en waardering van financiële instrumenten.

Resultaat

• RJ 270: opbrengstverantwoording en de indeling van de winst-en-verliesrekening.
• RJ 271: salarissen, pensioenen, jubilea en ontslagvergoedingen.
• RJ 272: acute en latente vennootschapsbelasting en de fiscale eenheid.
• RJ 274: subsidies en andere overheidssteun.
• RJ 275: aandelenopties en andere beloningen in aandelen.

Toelichting, verslag en overige gegevens

• RJ 300 tot en met 390: functie en indeling van de toelichting en de overige vermeldingen.
• RJ 305 en 315: vrijstellingen voor groepsmaatschappijen en middelgrote rechtspersonen.
• RJ 330: transacties met aandeelhouders, bestuurders en groepsmaatschappijen.
• RJ 360: het kasstroomoverzicht en de indeling van rente en dividend.
• RJ 400 tot en met 405: bestuursverslag, bezoldigingsverslag en verslag van de raad van commissarissen.
• RJ 410 en 420: overige gegevens, statutaire winstbestemming en verwerking van verlies.

Rechtsvormen en sectoren (afdeling 6)

• RJ 620: coöperaties en het ledenkapitaal.
• RJ 630: stichtingen en verenigingen met een onderneming.
• RJ 640: organisaties zonder winststreven: baten, bestemmingsreserves en -fondsen.
• RJ 645: toegelaten instellingen volkshuisvesting en de beleidswaarde.
• RJ 650: goede doelen en de Erkenningsregeling.
• RJ 655: zorgaanbieders, jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen.
• RJ 660: onderwijsinstellingen onder de Regeling jaarverslaggeving onderwijs.
• RJ 600 tot en met 615: banken, verzekeraars, pensioenfondsen en beleggingsentiteiten.

Zo werkt het bij Jaarrekening.io

Jaarrekening.io leidt de bundel af uit de grootteklasse: micro en klein krijgen de RJk, middelgroot en groot de RJ. Een kleine rechtspersoon kan in de vragenlijst de volledige RJ kiezen; de toelichting noemt dan die bundel. Inhoudelijk nieuwe eisen uit een editie krijgen in de app een begindatum: voor een eerder boekjaar verschijnen ze als vrijwillige vraag, vanaf het boekjaar waarin ze gelden als verplichte vraag.

Bronnen

• Raad voor de Jaarverslaggeving: Richtlijnen (rjnet.nl)
• Ten geleides bij de RJ- en RJk-bundels per jaareditie (rjnet.nl)
• Ten geleide bij de RJ-bundel jaareditie 2027 (pdf, rjnet.nl)
• Ten geleide bij de RJk-bundel jaareditie 2027 (pdf, rjnet.nl)
• Art. 2:362 BW: inzichtvereiste en toegepaste standaarden (wetten.overheid.nl)
• Art. 2:396 BW: kleine rechtspersonen (wetten.overheid.nl)

Lees ook