RJ 254 Schulden: indeling, aflossingen en convenanten

Het korte antwoord

RJ 254 regelt de waardering en indeling van schulden. Na de eerste opname staan ze tegen geamortiseerde kostprijs. Wat binnen twaalf maanden opeisbaar is, is kortlopend; de aflossing van volgend jaar zet u bij voorkeur ook daar. Een geschonden bankconvenant maakt de lening kortlopend, tenzij de bank vóór de balansdatum afstand deed of uitstel gaf.

Bijgewerkt op 27 oktober 2026

Kerngegevens

Wat een schuld is en hoe u haar waardeert

Een schuld is een vaststaande verplichting op de balansdatum die u gewoonlijk met geld afwikkelt; staat het bedrag niet vast, dan is het een voorziening. Een verplichting onder opschortende voorwaarde komt pas op de balans als het intreden van de voorwaarde waarschijnlijk is (RJ 254.108). Een huurcontract voor de komende jaren is meestal geen schuld maar een meerjarige verplichting in de toelichting (RJ 254.109).

Bij de eerste opname staat een schuld op reële waarde, inclusief de direct toe te rekenen transactiekosten, zoals een afsluitprovisie (RJ 254.201). Daarna waardeert u tegen geamortiseerde kostprijs met de effectieve-rentemethode; lineair verdelen mag als dat niet wezenlijk verschilt (RJ 290.523a). Zonder agio, disagio of kosten is dat gewoon het nominale bedrag (RJ 254.202). Het verschil tussen het af te lossen en het ontvangen bedrag mag u ook apart activeren en afschrijven (art. 2:375 lid 5 BW). Met een boete voor vervroegd aflossen houdt u pas rekening als de vervroegde aflossing is aangekondigd of vaststaat (RJ 254.203).

Kortlopend of langlopend

Een schuld is kortlopend als de schuldeiser haar binnen twaalf maanden na de balansdatum kan opeisen, ook zonder afgesproken termijn (RJ 254.303); een rekening-courant met de aandeelhouder zonder vaste looptijd dus meestal ook (zie rekening-courant DGA). Langlopend blijft wat u op de balansdatum mag én wilt herfinancieren voor minstens twaalf maanden; is de herfinanciering pas vóór het opmaken rond, dan mag u de schuld met een toelichting als langlopend tonen (RJ 254.304 en 305).

Het bedrag wordt vermeld dat de rechtspersoon op leningen die zijn opgenomen onder de schulden met een resterende looptijd van meer dan een jaar, moet aflossen tijdens het boekjaar, volgend op dat waarop de jaarrekening betrekking heeft.

De wet vraagt dus alleen een vermelding als u de aflossing van volgend jaar bij de langlopende schulden laat staan. De RJ en de RJk raden aan dat deel onder de kortlopende schulden te zetten, omdat de balans dan beter laat zien wat er binnen een jaar betaald moet worden (RJ 254.308 en 406; RJk B9.206). Zie ook waar staat de aflossing voor volgend jaar.

Een geschonden of wankel bankconvenant

Veel bankleningen hebben convenanten, zoals een minimale solvabiliteit of een maximale schuld ten opzichte van de bedrijfskasstroom. Wat de schending doet met de indeling, hangt af van wanneer u met de bank tot een afspraak komt:

Middelgrote en grote rechtspersonen lichten een convenant toe als zij er in het jaar of vóór het opmaken niet meer aan voldeden of er dicht bij kwamen: de belangrijkste voorwaarden, het bedrag van de lening en de gevolgen van schending (RJ 254.408). Voor elke grootteklasse kan een schending ook een teken zijn van onzekerheid over de continuïteit.

Toelichting op schulden

Bij elke in lid 1 vermelde groep van schulden wordt aangegeven tot welk bedrag de resterende looptijd langer is dan een jaar, met aanduiding van de rentevoet daarover. Voor het totaal van de in lid 1 vermelde schulden wordt aangegeven tot welk bedrag de resterende looptijd langer is dan vijf jaar.

• Rente. Bij een variabele of oplopende rente vermeldt u het afgesproken verloop of waar de rente van afhangt (RJ 254.403).
• Zekerheden. Voor het totaal van de schulden: welke schulden gedekt zijn door een hypotheek- of pandrecht, en welke afspraken over het wel of niet bezwaren van goederen er zijn (art. 2:375 lid 3 BW; RJ 254.404).
• Achterstelling. Alleen een schuld die bij alle andere schulden is achtergesteld, toont u als achtergesteld, met de aard van de achterstelling (art. 2:375 lid 4 BW; RJ 254.309 en 405). Een lening die alleen voor de bank wijkt, is dat niet.
• Converteerbare leningen. De conversievoorwaarden (art. 2:375 lid 7 BW); voor de indeling als eigen of vreemd vermogen zie RJ 240 en RJ 290.
• Verloopoverzicht. Middelgroot en groot geven per groep langlopende schulden, inclusief financiële lease, het verloop van begin- naar eindstand en het kortlopende deel (RJ 254.408a).

Versie per boekjaar

Per grootteklasse

Casus: een transportbedrijf zakt door zijn solvabiliteitsnorm

Koeltransport Veenhof BV (fictief), middelgroot, heeft een banklening die op 1 januari 2026 op € 1.400.000 stond, tegen 4,5% vaste rente, met elk jaar op 31 december € 200.000 aflossing. Na de aflossing van 2026 resteert € 1.200.000: € 200.000 vervalt in 2027, € 800.000 in 2028 tot en met 2031 en € 200.000 in 2032. De bank eist een solvabiliteit van minstens 25%; op 31 december 2026 is die 22%. De overige kortlopende schulden zijn € 800.000 en de vlottende activa € 1.300.000.

In scenario B is er wel een afspraak, maar die loopt niet tot twaalf maanden na de balansdatum; de hele lening wordt kortlopend. In scenario C licht Veenhof toe dat zij de lening op grond van de afspraak na de balansdatum langlopend heeft gerubriceerd. In alle scenario's vermeldt Veenhof als middelgrote rechtspersoon de norm (25%), de werkelijke solvabiliteit (22%), het bedrag van de lening en wat de bank bij een schending mag (RJ 254.408). Het verloopoverzicht toont € 1.400.000 − € 200.000 = € 1.200.000, waarvan € 200.000 binnen een jaar; in scenario A staat langer dan vijf jaar € 200.000, tegen 4,5%.

Daarnaast heeft de DGA de BV € 150.000 geleend, achtergesteld bij de bank maar niet bij de andere schuldeisers. Die lening staat als gewone langlopende schuld en niet als achtergestelde schuld (RJ 254.309).

Als kleine rechtspersoon op de RJk rubriceert Veenhof volgens dezelfde regels (RJk B9.206). In de toelichting volstaan het totaal langer dan een jaar en langer dan vijf jaar, zonder rentevoet, en de zekerheden. Als micro-onderneming toont zij één post schulden met de splitsing tot en langer dan een jaar; in scenario D is alles tot een jaar.

Veelgemaakte fouten

• De aflossing van volgend jaar bij de langlopende schulden laten staan zonder het bedrag te vermelden.
• Een lening langlopend laten staan na een convenantschending, terwijl de bank pas na de balansdatum toegaf, zonder dat toe te lichten.
• Een korte herstelperiode, korter dan twaalf maanden na de balansdatum, behandelen als reden om langlopend te blijven.
• Een lening ‘achtergesteld’ noemen die alleen ten opzichte van de bank is achtergesteld.

Zo werkt het bij Jaarrekening.io

Het onderdeel Leningen in de Boekhouding van Jaarrekening.io maakt per lening een aflossingsschema en rekent bij een afsluitprovisie of disagio met de effectieve rente. Op de balansdatum stelt het een herrubricering voor van de aflossingen in de komende twaalf maanden naar de kortlopende schulden. Voor de toelichting geeft het de looptijden tot een jaar, van een tot vijf jaar en langer dan vijf jaar, met rente en zekerheden. Of een convenant geschonden is en wat de bank heeft toegezegd, legt u zelf vast.

Bronnen

• Art. 2:375 BW: indeling, looptijden en zekerheden van schulden (wetten.overheid.nl)
• Art. 2:396 BW: kleine rechtspersonen
• RJ-Uiting 2024-13: convenanten in RJ 254.307a en 408 (rjnet.nl)
• RJ-Uiting 2025-3A: verduidelijking RJ 254.307 (rjnet.nl)
• RJ-Uiting 2025-3B: verduidelijking RJk B9.206 (rjnet.nl)

Lees ook