Begrippenlijst jaarrekening

Hoe de begrippen samenhangen

Een jaarrekening beschrijft wat een onderneming bezit, hoe zij is gefinancierd en welk resultaat zij in een boekjaar heeft behaald. De balans laat de positie op één datum zien. De winst-en-verliesrekening laat de baten en lasten over een periode zien. In de toelichting staan de waarderingskeuzes en de extra gegevens die nodig zijn om de cijfers te begrijpen. De begrippen hieronder verbinden die drie onderdelen. Bij elk begrip vindt u een korte definitie, een berekend voorbeeld en de plaats in de jaarrekening.

Begin bij de administratie als u wilt begrijpen hoe een bedrag in de jaarrekening terechtkomt. Een factuur wordt als journaalpost in het grootboek verwerkt. De saldibalans verzamelt de rekeningsaldi; daarna worden rekeningen naar balans en winst-en-verliesrekening gerubriceerd. Een sluitende saldibalans bewijst dat debet en credit optellen, maar niet dat de juiste waarderingsgrondslag is toegepast. Daarom bespreken de pagina’s ook veelgemaakte fouten, zoals een kortlopende aflossing als langlopende schuld presenteren of een vooruitbetaling volledig als kosten nemen.

Op de balans staan activa tegenover eigen vermogen, voorzieningen en schulden. Vaste activa zijn bijvoorbeeld machines die meerdere jaren worden gebruikt; vlottende activa zijn bijvoorbeeld voorraad en debiteuren. Bij afschrijvingen spelen verkrijgingsprijs, restwaarde en gebruiksduur een rol. Aan de financieringskant maken wettelijke reserves, gewone schulden en rekening-courantverhoudingen een groot verschil. Solvabiliteit en liquiditeit zijn vervolgens berekeningen op basis van die balans, geen afzonderlijke balansposten. Een gezonde ratio vervangt geen beoordeling van de verwachte betalingen.

De winst-en-verliesrekening begint bij opbrengsten en kosten die bij de verslagperiode horen. Netto-omzet is niet hetzelfde als het bedrag dat op de bank is ontvangen. Brutomarge, bedrijfsresultaat, resultaat vóór belastingen en resultaat na belastingen meten telkens iets anders. Ook EBITDA en kasstroom zijn verschillende grootheden: afschrijvingen raken het resultaat zonder een betaling in het jaar, terwijl een investering juist geld kan kosten zonder volledig als jaarlast te verschijnen. De voorbeelden bij de begrippen helpen u deze verschillen in euro’s na te rekenen.

Bij een groep komen deelnemingen, nettovermogenswaarde en consolidatie in beeld. De enkelvoudige jaarrekening toont de rechtspersoon zelf; de geconsolideerde jaarrekening laat de groep als economische eenheid zien. Interne transacties worden daarbij geëlimineerd. Een groepsvrijstelling volgens artikel 2:403 BW heeft eigen voorwaarden en mag niet uit de aanwezigheid van een 403-verklaring alleen worden afgeleid. De fiscale jaarrekening kent daarnaast andere waarderingsregels dan de commerciële jaarrekening. Het verschil kan gevolgen hebben voor de verwerking van latente belastingen.

Tot slot volgt de formele route van opmaken, vaststellen en deponeren. Welke stukken openbaar worden, hangt af van rechtsvorm en grootteklasse. Een kleine BV publiceert doorgaans minder dan zij intern opstelt; voor middelgrote en grote rechtspersonen spelen aanvullende eisen en accountantscontrole. SBR, XBRL en de Nederlandse Taxonomie beschrijven de digitale rapportage, maar een technisch bestand is nog geen ingediende jaarrekening. Controleer de toepasselijke bron, taxonomie en aanleverroute voor uw situatie. Deze lijst is alfabetisch geordend, zodat u een term snel kunt opzoeken en via verwante begrippen verder kunt lezen.

4

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Lees ook