Waarderingsgrondslagen: betekenis
De regels waarmee activa, passiva, opbrengsten en kosten worden gewaardeerd en toegerekend. Ze moeten bestendig worden toegepast en in de toelichting worden vermeld (art. 2:384 BW).
Wat betekenen waarderingsgrondslagen?
De regels waarmee activa, passiva, opbrengsten en kosten worden gewaardeerd en toegerekend. Ze moeten bestendig worden toegepast en in de toelichting worden vermeld (art. 2:384 BW).
Een grondslag bepaalt wanneer een post wordt verwerkt en tegen welke maatstaf. Dezelfde grondslag wordt bestendig toegepast; wijzigingen vragen een onderbouwde toelichting. Verschillen met fiscale waardering kunnen tot latente belastingen leiden.
Hoe werkt het?
De wet kent twee grondslagen: de verkrijgings- of vervaardigingsprijs en de actuele waarde (art. 2:384 lid 1 BW). Het Besluit actuele waarde bepaalt welke actuele waarde in aanmerking komt: actuele kostprijs, bedrijfswaarde, marktwaarde of opbrengstwaarde. Winsten worden alleen genomen als zij op balansdatum zijn verwezenlijkt (lid 2).
De toelichting zet de grondslagen per post uiteen (art. 2:384 lid 5 BW). Een andere grondslag kiezen dan vorig jaar mag alleen wegens gegronde redenen, met de reden en het effect op vermogen en resultaat in de toelichting (lid 6). RJ 140 verlangt verwerking met terugwerkende kracht: het beginvermogen wordt herrekend en de vergelijkende cijfers worden aangepast. Meer bij waarderingsgrondslagen.
Voorbeeld
Een groothandel (BV) waardeert haar voorraad tot en met 2025 op gewogen gemiddelde inkoopprijzen en stapt in 2026 over op fifo, omdat dat beter aansluit bij de werkelijke goederenstroom. Volgens het oude stelsel was de voorraad op 31 december 2025 € 210.000, volgens fifo € 198.000. Het eigen vermogen per 1 januari 2026 wordt € 12.000 lager (vóór belasting) als rechtstreekse mutatie, de vergelijkende cijfers over 2025 worden herrekend en de toelichting vermeldt reden en effect.
In de jaarrekening
Toelichting bij balans en winst-en-verliesrekening; detailniveau hangt van de klasse af.
Verschil met een schatting
De grondslag is de regel: voorraad tegen kostprijs of lagere opbrengstwaarde. De schatting is de invulling met cijfers: welk deel is incourant, hoe lang gaat de machine mee. Een nieuwe grondslag verwerkt u met terugwerkende kracht, een herziene schatting volgens RJ 145 alleen in het lopende en de volgende boekjaren.
Veelgemaakte fouten
- Grondslag wijzigen zonder toelichting
- Fiscale regels als vanzelf commercieel juist aannemen
Waar let u op?
- Controleer of de toelichting klopt met wat de administratie doet. Staat er lineair in vijf jaar, dan moet het activaregister dat ook laten zien.
- Micro: de uiteenzetting is niet verplicht (art. 2:395a lid 6 BW), behalve de melding dat fiscale grondslagen zijn gebruikt (lid 7). Klein: de uiteenzetting staat in de toelichting, die mee wordt gedeponeerd (art. 2:396 lid 8 BW).
- Een microrechtspersoon mag niet tegen marktwaarde waarderen (art. 5a Besluit actuele waarde).
Wettelijke basis en bron
art. 2:384 BW
Veelgestelde vragen
Mag ik elk jaar een andere afschrijvingsmethode kiezen?
Nee, niet naar believen: de methode volgt het patroon waarin het actief u voordeel oplevert. Verandert dat patroon, dan past u de methode aan als schattingswijziging, vanaf dit jaar en zonder de vergelijkende cijfers aan te passen (RJk A3.202 en A3.205). Ook een betere inschatting van de gebruiksduur is een schattingswijziging. Alleen een andere waarderingsgrondslag, zoals actuele waarde in plaats van kostprijs, is een stelselwijziging (artikel 2:384 lid 6 BW).
Kan ik kostprijs en actuele waarde naast elkaar gebruiken?
Per categorie activa kiest u één grondslag. RJ 212 vraagt bij herwaardering dat de hele categorie materiële vaste activa wordt geherwaardeerd. Bedrijfspanden op actuele waarde en machines op kostprijs kan dus wel.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten