Toelichting op de jaarrekening: wat erin moet en wat openbaar wordt
De toelichting maakt de cijfers leesbaar: zij vertelt hoe is gewaardeerd, wat er achter een post zit en welke verplichtingen niet op de balans staan. De omvang verschilt sterk per grootteklasse.
Het korte antwoord
De toelichting is het derde onderdeel van de jaarrekening. Zij zet de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling uiteen, licht posten van balans en winst-en-verliesrekening toe en vermeldt wat niet uit de cijfers blijkt, zoals huurverplichtingen en zekerheden. Een micro-BV vermeldt bijna niets, een kleine BV een beperkte set en een grote BV alles.
Bijgewerkt op 27 oktober 2026
Kerngegevens
| Wettelijke basis | art. 2:361 lid 1 BW (onderdeel van de jaarrekening), art. 2:378 tot en met 2:383e BW (bijzondere voorschriften), art. 2:384 lid 5 BW (grondslagen) |
| Volgorde | De toelichting houdt de volgorde van de posten aan (art. 2:363 lid 1 BW) |
| Aanvullen | Vraagt het inzicht om meer dan de wet voorschrijft, dan geeft u dat erbij (art. 2:362 lid 4 BW) |
| Openbaar | Micro: geen toelichting. Klein: toelichting zonder gebeurtenissen na balansdatum. Middelgroot en groot: toelichting |
Plaats en functie van de toelichting
De jaarrekening bestaat uit de balans en de winst-en-verliesrekening met de toelichting (art. 2:361 lid 1 BW). De toelichting is dus geen bijlage, maar deel van het stuk dat het bestuur opmaakt en de algemene vergadering vaststelt. Zij doet drie dingen: zij legt uit hoe is gewaardeerd, zij splitst en verklaart posten, en zij geeft informatie die in geen enkele post past.
De wet somt op wat er ten minste in staat, maar het inzicht is de maatstaf. Is er meer nodig om een verantwoord oordeel mogelijk te maken, dan verstrekt de rechtspersoon aanvullende gegevens (art. 2:362 lid 4 BW). Omgekeerd mogen vermeldingen van te verwaarlozen betekenis achterwege blijven, behalve die over het eigen vermogen, het aantal werknemers en de bezoldiging van bestuurders (art. 2:363 lid 3 BW).
De toelichting is iets anders dan het bestuursverslag. Dat verslag beschrijft de gang van zaken en de verwachtingen en hoort niet tot de jaarrekening.
Wat een kleine BV toelicht
De meeste BV's zijn klein. Voor hen beperkt art. 2:396 lid 3 en 5 BW de toelichting. Dit zijn de onderdelen die bijna elke kleine BV heeft; wat verder nodig is, hangt af van de situatie.
| Onderdeel | Wat u vermeldt | Grondslag | Openbaar |
|---|---|---|---|
| Algemene gegevens | Naam, rechtsvorm, zetel en KvK-nummer | art. 2:380b BW | Ja |
| Toegepaste standaarden | Titel 9 Boek 2 BW en de RJk, of de RJ-bundel | art. 2:362 lid 10 BW | Ja |
| Grondslagen | Waardering van activa en passiva en bepaling van het resultaat, per post | art. 2:384 lid 5 BW | Ja |
| Eigen vermogen | De afzonderlijke posten, en het verloop van een herwaarderingsreserve | art. 2:373 BW, art. 2:396 lid 5 BW | Ja |
| Looptijd van vorderingen en schulden | Totaalbedrag met een resterende looptijd van meer dan een jaar; voor schulden ook meer dan vijf jaar | art. 2:370 lid 2 BW, art. 2:375 lid 2 BW | Ja |
| Zekerheden en garanties | Schulden waarvoor zakelijke zekerheid is gesteld; aansprakelijkheid voor schulden van anderen | art. 2:375 lid 3 BW, art. 2:376 BW | Ja |
| Verplichtingen buiten de balans | Belangrijke meerjarige verplichtingen, zoals huur en lease, en voorwaardelijke verplichtingen zoals een fiscale eenheid (RJk B10.201, B10.205) | art. 2:381 lid 1 BW | Ja |
| Ingehouden resultaat | Welk deel van het resultaat wordt ingehouden | art. 2:396 lid 3 BW | Ja |
| Als het speelt | Gerede twijfel over de continuïteit, een stelselwijziging met aangepaste vergelijkende cijfers, fiscale grondslagen | art. 2:384 lid 3 en 6 BW, art. 2:363 lid 5 BW, art. 2:396 lid 6 BW | Ja |
| Werknemers | Het gemiddelde aantal werknemers in het boekjaar | art. 2:382 BW | Ja |
| Bestuurders | Leningen, voorschotten en garanties aan bestuurders en commissarissen | art. 2:383 lid 2 BW | Ja |
| Gebeurtenissen na balansdatum | Gebeurtenissen met belangrijke financiële gevolgen die niet in de cijfers zijn verwerkt | art. 2:380a BW | Nee (art. 2:396 lid 8 BW) |
Niet verplicht voor klein zijn onder meer de lijst van deelnemingen, de uitsplitsing van de omzet, de transacties met verbonden partijen, het honorarium van de accountant en de bezoldiging van bestuurders (art. 2:396 lid 5 BW). Welke grondslagen u beschrijft, leest u bij de waarderingsgrondslagen.
Uitgewerkt voorbeeld: vier vermeldingen met bedragen
Een kleine BV heeft op 31 december 2025 een banklening van € 120.000. Zij lost € 20.000 per jaar af; de laatste termijn vervalt in 2031. Lening en bedragen zijn fictief.
- Looptijd. In 2026 wordt € 20.000 afgelost. Een resterende looptijd van meer dan een jaar heeft € 100.000. Na vijf jaar, dus na 31 december 2030, staat nog € 20.000 open: dat is het bedrag met een looptijd van meer dan vijf jaar.
- Zekerheid. Voor de lening is pandrecht gevestigd op de inventaris en de debiteuren.
- Huur. Het huurcontract loopt tot en met 31 december 2028 tegen € 36.000 per jaar. De verplichting buiten de balans is 3 × € 36.000 = € 108.000, waarvan € 36.000 binnen een jaar vervalt.
- Bestuurder. De BV heeft de bestuurder € 20.000 geleend tegen 4% rente. In 2025 is € 5.000 afgelost; op de balansdatum staat € 15.000 open.
Geen van deze vier feiten is uit de balans af te leiden.
Omvang per grootteklasse
| Onderdeel | Micro | Klein | Middelgroot | Groot |
|---|---|---|---|---|
| Vereisten: twee van de drie, op twee opeenvolgende balansdata (boekjaren vanaf 1-1-2024) | activa ≤ € 450.000, netto-omzet ≤ € 900.000, < 10 werknemers | activa ≤ € 7,5 mln, netto-omzet ≤ € 15 mln, < 50 werknemers | activa ≤ € 25 mln, netto-omzet ≤ € 50 mln, < 250 werknemers | Ten minste twee grenzen voor middelgroot overschreden |
| Omvang | Geen toelichting volgens afdeling 5; enkele vermeldingen onderaan de balans (art. 2:395a lid 3, 4 en 6 BW) | Beperkt (art. 2:396 lid 3 en 5 BW) | Volledig, zonder segmentatie van de omzet en accountantshonorarium (art. 2:397 lid 4 BW) | Volledig |
| Grondslagen uiteenzetten | Niet verplicht; wel de melding dat fiscale grondslagen zijn toegepast als dat zo is (art. 2:395a lid 7 BW) | Ja | Ja | Ja |
| Bezoldiging bestuurders | Nee | Nee | Ja (art. 2:383 lid 1 BW) | Ja |
| Openbaar maken | Niet van toepassing | Ja, zonder gebeurtenissen na balansdatum | Ja, beperking volgens art. 2:397 lid 5 BW mag | Ja, volledig |
Ook voor de micro-rechtspersoon blijft het inzichtvereiste gelden. De Raad voor de Jaarverslaggeving noemt als voorbeeld ernstige onzekerheid over de continuïteit: dan zijn aanvullende gegevens nodig, ook al schrijft art. 2:395a BW ze niet voor.
Veelgemaakte fouten
- Standaardgrondslagen overnemen. Een alinea over voorraden of deelnemingen die de BV niet heeft, maakt de toelichting onbetrouwbaar.
- Huur en lease vergeten. Meerjarige contracten staan niet op de balans en horen daarom in de toelichting.
- De lening aan de bestuurder weglaten. Die vermelding geldt ook voor de kleine BV; zie rekening-courant DGA.
- Bedragen die niet aansluiten. Een specificatie telt op tot het bedrag in de balans.
- Een gewijzigde grondslag verzwijgen. De reden en het effect op vermogen en resultaat zet u uiteen (art. 2:384 lid 6 BW).
- Twijfel over de continuïteit niet noemen. Is voortzetting onzeker, dan hoort dat in de toelichting, met de invloed op vermogen en resultaat (art. 2:384 lid 3 BW).
De toelichting in Jaarrekening.io
De AI van Jaarrekening.io schrijft per onderdeel een concept dat u volledig kunt bewerken; welke onderdelen verschijnen, volgt uit rechtsvorm en grootteklasse. De bedragen in het concept komen uit de vastgelegde balans en winst-en-verliesrekening; wijzigt u daarna een cijfer, dan werkt u de tekst bij. Feiten die niet in de boekhouding staan, zoals een huurcontract, een borgstelling of een gebeurtenis na balansdatum, levert u zelf aan, en de beoordeling ervan blijft bij het bestuur.
Bronnen
- Art. 2:361 BW: de toelichting als onderdeel van de jaarrekening (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:362 BW: aanvullende gegevens als het inzicht dat vraagt (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:363 BW: volgorde en vermeldingen van te verwaarlozen betekenis (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:375 BW: looptijden van schulden en zekerheden (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:380a BW: gebeurtenissen na balansdatum (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:381 BW: niet in de balans opgenomen verplichtingen (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:383 BW: bezoldiging van en leningen aan bestuurders (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:384 BW: grondslagen, continuïteit en stelselwijziging (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:395a BW: micro-rechtspersoon (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:396 BW: kleine rechtspersoon: beperkte toelichting en openbaarmaking (wetten.overheid.nl)
- RJ-Uiting 2016-4: Richtlijn Microrechtspersonen (rjnet.nl)
Veelgestelde vragen
Maakt een kleine BV de hele toelichting openbaar?
Bijna. De gedeponeerde stukken bestaan uit de beperkte balans en de toelichting, maar de gebeurtenissen na balansdatum blijven in de openbare versie achterwege (art. 2:396 lid 8 BW). Intern, voor de algemene vergadering, staan zij er wel in.
Hoeft een micro-BV echt niets toe te lichten?
De wet schakelt de toelichtingsvoorschriften voor micro uit (art. 2:395a lid 6 BW). Zij vermeldt wel onderaan de balans als geen overlopende posten zijn opgenomen (lid 3) en meldt het als zij fiscale grondslagen toepast (lid 7). Vraagt het inzicht om meer, dan geeft zij dat erbij (art. 2:362 lid 4 BW).
Moet het salaris van de DGA in de toelichting?
Niet bij een micro- of kleine BV. Middelgrote en grote rechtspersonen vermelden de bezoldiging van de gezamenlijke bestuurders, maar mogen een opgave die tot één natuurlijk persoon is te herleiden achterwege laten (art. 2:383 lid 1 BW).
Wat zijn gebeurtenissen na balansdatum?
Gebeurtenissen tussen de balansdatum en het opmaken die belangrijke financiële gevolgen hebben en niet in de cijfers zijn verwerkt, zoals het verlies van een grote klant of een brand. U vermeldt ze met de omvang van de gevolgen (art. 2:380a BW).
Mag ik de toelichting van vorig jaar overnemen?
De opzet wel, de inhoud niet zonder controle. Bedragen, looptijden en contracten veranderen elk jaar. Wijzigt een grondslag, dan licht u de reden en het effect toe (art. 2:384 lid 6 BW).
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten