Wat moet ik doen met gebeurtenissen na balansdatum?

Het korte antwoord

Nieuwe informatie over de toestand op balansdatum kan de cijfers veranderen. Later ontstane belangrijke gebeurtenissen vragen mogelijk toelichting.

Grondslag: art. 2:380a BW

Wanneer verandert een gebeurtenis de jaarcijfers?

Het onderscheid is dat tussen 'blijkt uit' en 'ontstaat na'. Gaat een debiteur in januari failliet terwijl de vordering al op balansdatum oninbaar was, dan verwerkt u de afwaardering in de cijfers van het afgelopen boekjaar.

De vraag is of de nieuwe informatie bewijs geeft over een toestand die al op de balansdatum bestond. Een klant die op 31 december financieel ernstig in problemen was en in januari failliet gaat, kan aantonen dat de vordering van € 25.000 al eind december minder waard was. Verzamel de omstandigheden rond de balansdatum, zoals achterstallige betalingen en correspondentie. Boek niet automatisch ieder later verlies terug naar vorig jaar: als het probleem volledig na balansdatum ontstond, hoort het in het volgende boekjaar. Documenteer ook wanneer het bestuur de informatie ontving.

Wanneer volstaat toelichting zonder aanpassing?

Brandt in februari een pand af dat op balansdatum nog in orde was, dan is dat een gebeurtenis die daarna is ontstaan: die verwerkt u niet in de cijfers, maar licht u toe als zij van belang is voor het inzicht (art. 2:380a BW).

Stel dat op 15 februari een brand een magazijn met boekwaarde € 200.000 beschadigt, terwijl op 31 december geen schade bestond. De balans van 31 december wordt daardoor in beginsel niet verlaagd. Is de schade voor het inzicht van belang, licht dan aard en financiële gevolgen toe in de jaarrekening volgens art. 2:380a BW. Kijk ook naar verzekering en liquiditeitsgevolgen; een grote verzekeringsuitkering kan onzeker zijn. De gebeurtenis vraagt mogelijk wel een aanpassing van de begroting of financieringsafspraken, ook als de oude balansbedragen blijven staan.

Wat als continuïteit onder druk komt?

Als na balansdatum duidelijk wordt dat duurzame voortzetting niet meer mogelijk is, kan art. 2:384 lid 3 BW gevolgen hebben voor de waardering op continuïteitsbasis. Beoordeel dit met de concrete feiten; niet iedere tegenvaller beëindigt de continuïteitsveronderstelling.

Wordt na balansdatum duidelijk dat de onderneming niet meer kan doorgaan, dan volstaat een gewone gebeurtenissenparagraaf mogelijk niet. Art. 2:384 lid 3 BW heeft gevolgen voor de continuïteitsveronderstelling bij waardering. Beoordeel bijvoorbeeld of vaste activa nog in de normale bedrijfsvoering worden gebruikt of tegen verkoopwaarde moeten worden bekeken. Betrek bestuur en accountant tijdig bij zo'n omslag; de beslissing kan meerdere posten tegelijk raken. Controleer gebeurtenissen tot de relevante datum van opmaken en leg vast waarom een gebeurtenis verwerkt, toegelicht of buiten de jaarrekening gelaten is.

Maak een beslisnotitie vóór het opmaken

Leg per belangrijke gebeurtenis de balansdatum, de datum waarop zij ontstond en de datum waarop het bestuur ervan hoorde vast. Noteer vervolgens het bewijs voor de toestand op balansdatum. Bij een debiteur van € 40.000 kunnen betalingsachterstanden van november en december aantonen dat de problemen al vóór het jaareinde speelden; een plotseling faillissement door een brand in januari kan tot een andere conclusie leiden. Beschrijf waarom u een vordering heeft afgewaardeerd of alleen een toelichting heeft toegevoegd. Zo is de afweging later te volgen door aandeelhouders of accountant.

Bekijk niet alleen individuele posten, maar ook de onderneming als geheel. Het verlies van een grote klant na balansdatum kan de begroting voor het komende jaar raken. Als de onderneming daardoor niet langer duurzaam kan worden voortgezet, kan de waarderingsgrondslag moeten veranderen. Die beoordeling vergt meer dan de constatering dat het resultaat tegenvalt. Actualiseer de inschatting tot het moment waarop de jaarrekening wordt opgemaakt en, waar de wet dat voorschrijft, tot de behandeling voor vaststelling. Controleer na vaststelling of nieuwe informatie zo ernstig is dat een afzonderlijke mededeling onder art. 2:362 lid 6 BW nodig kan zijn.

Bronnen

• KvK: waaruit bestaat de jaarrekening?
• RJ: Richtlijnen voor de jaarverslaggeving

Lees ook