Actuele waarde
Actuele waarde is een wettelijk toegestane waarderingsmaatstaf die aansluit op de waarde op waarderingsdatum volgens de toepasselijke regels.
Wat betekent actuele waarde?
Actuele waarde is een wettelijk toegestane waarderingsmaatstaf die aansluit op de waarde op waarderingsdatum volgens de toepasselijke regels.
De precieze invulling hangt af van de activacategorie en het Besluit actuele waarde. Een positieve herwaardering kan een herwaarderingsreserve en latente belasting meebrengen.
Hoe werkt het?
Artikel 2:384 lid 1 BW laat twee grondslagen toe: verkrijgings- of vervaardigingsprijs en actuele waarde. Het Besluit actuele waarde vult de tweede in met vier begrippen: actuele kostprijs, bedrijfswaarde, marktwaarde en opbrengstwaarde (art. 1 lid 2). Welke geldt, hangt af van het actief. Materiële vaste activa voor eigen gebruik gaan tegen actuele kostprijs, of tegen de lagere bedrijfswaarde of opbrengstwaarde (art. 7). Vastgoedbeleggingen en financiële instrumenten gaan tegen marktwaarde (art. 10 en 11).
Een waardestijging van een bedrijfspand of machine in eigen gebruik loopt niet via de winst; bij een vastgoedbelegging op reële waarde wel, met daarnaast een herwaarderingsreserve (RJk B2.206). Zij gaat naar een herwaarderingsreserve (art. 2:390 lid 1 BW), een wettelijke reserve waaruit geen dividend mag worden betaald. Die reserve mag worden verminderd met de latente belasting over de herwaardering. Immateriële vaste activa mogen alleen op actuele waarde als er een liquide markt voor bestaat (art. 6 van het besluit). Een micro-rechtspersoon mag niet tegen marktwaarde waarderen (art. 5a).
Voorbeeld
Een BV kocht begin 2016 een bedrijfspand voor € 400.000: grond € 100.000, gebouw € 300.000, afschrijving 2,5% per jaar. Eind 2025 is op het gebouw 10 × € 7.500 = € 75.000 afgeschreven; de boekwaarde is € 325.000. Een taxateur stelt de actuele kostprijs in de huidige staat op € 420.000. De opwaardering is € 95.000. Houdt de BV rekening met latente belasting tegen 25,8%, dan boekt zij: bedrijfspand € 95.000 debet, latente belastingverplichting € 24.510 credit en herwaarderingsreserve € 70.490 credit.
In de jaarrekening
Balans en toelichting; mutatie kan eigen vermogen beïnvloeden.
Verschil met marktwaarde
Marktwaarde is één van de vier vormen van actuele waarde: het bedrag waarvoor een actief tussen goed geïnformeerde, onafhankelijke partijen kan worden verhandeld (art. 4 Besluit actuele waarde). Voor een machine die de onderneming blijft gebruiken, is de maatstaf de actuele kostprijs: de huidige inkoopprijs met bijkomende kosten, verminderd met afschrijvingen.
Veelgemaakte fouten
- Actuele waarde zonder onderbouwing schatten
- Herwaardering volledig uitkeren
Waar let u op?
- Kiest u actuele waarde voor één pand, dan geldt dat voor de hele categorie waartoe het behoort, en u herwaardeert vaak genoeg om de boekwaarde actueel te houden (RJ 212).
- Zet in de toelichting hoe de actuele kostprijs, bedrijfswaarde of opbrengstwaarde is bepaald (art. 9 van het besluit) en of u rekening houdt met belastingen (art. 2:390 lid 5 BW).
- Voor de grootteklasse telt de opwaardering niet mee: de wet toetst de activa op de grondslag van verkrijgings- en vervaardigingsprijs (art. 2:396 lid 1 onder a BW).
Wettelijke basis en bron
art. 2:384 en 2:390 BW; Besluit actuele waarde
Veelgestelde vragen
Mag een kleine BV haar pand op actuele waarde zetten?
Ja. De keuze tussen kostprijs en actuele waarde staat voor elke grootteklasse open. Alleen de micro-rechtspersoon mag niet tegen marktwaarde waarderen (artikel 5a Besluit actuele waarde).
Kan de herwaarderingsreserve als dividend worden uitgekeerd?
Nee, niet zolang het actief op de balans staat. Het is een wettelijke reserve. Bij verkoop van het actief wordt de reserve verminderd met het bedrag dat voor dat actief was opgenomen (artikel 2:390 lid 3 BW).
Wat gebeurt er als de waarde daarna weer daalt?
De daling gaat ten laste van de herwaarderingsreserve voor zover het actief eerder ten gunste van die reserve is opgewaardeerd (artikel 2:390 lid 3 BW). Alleen het meerdere komt ten laste van het resultaat.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten