Herwaarderingsreserve

Wat betekent herwaarderingsreserve?

Een wettelijke reserve die ontstaat bij waardering van activa tegen actuele waarde boven de historische kostprijs. Niet vrij uitkeerbaar zolang de meerwaarde niet is gerealiseerd.

Bij positieve herwaardering tegen actuele waarde kan een gebonden reserve ontstaan. Het bedrag wordt niet als vrij beschikbare winst behandeld zolang de wettelijke voorwaarden voor vrijval niet zijn vervuld. Waarderingsmethode en mutaties vragen toelichting.

Hoe werkt het?

Waardeert de rechtspersoon materiële of immateriële vaste activa of voorraden boven de kostprijs, dan komt de waardevermeerdering niet in het resultaat maar in een herwaarderingsreserve (art. 2:390 lid 1 BW). Uitzonderingen: vastgoedbeleggingen op reële waarde verwerken de waardeverandering in de winst-en-verliesrekening en vormen daarnaast een herwaarderingsreserve (RJk B2.206); bij deelnemingen en effecten op actuele waarde mag dat ook (art. 2:384 lid 7 BW). Voorraden mogen alleen boven kostprijs als het agrarische voorraden zijn (RJk B4.103). Het is een wettelijke reserve (art. 2:373 lid 4 BW) en telt dus niet mee voor de uitkeringsruimte van art. 2:216 lid 1 BW. Zij mag worden verminderd met de latente belastingverplichting over de herwaardering (art. 2:390 lid 1 BW); de toelichting zet uiteen hoe met het belastingeffect rekening is gehouden (lid 5).

De reserve is nooit hoger dan het verschil tussen de boekwaarde op actuele waarde en die op kostprijs (lid 3). Zij daalt mee met de afschrijving op het geherwaardeerde deel en valt weg bij verkoop van het actief. Het gerealiseerde deel gaat naar de overige reserves of via een afzonderlijke post door de winst-en-verliesrekening (RJ 240; lid 4).

Voorbeeld

Een BV heeft een bedrijfsgebouw met een boekwaarde van € 300.000 op kostprijs en stapt over op actuele waarde: € 360.000. Van de meerwaarde van € 60.000 gaat bij een tarief van 25,8% € 15.480 naar de voorziening latente belastingen en € 44.520 naar de herwaarderingsreserve. Het gebouw wordt nog 30 jaar afgeschreven: de extra afschrijving is € 2.000 per jaar. Elk jaar gaat daardoor € 1.484 (2.000 min 25,8%) van de reserve naar de overige reserves.

In de jaarrekening

Eigen vermogen; relevante toelichting vooral bij niet-micro regimes.

Verschil met een stille reserve

Bij waardering tegen kostprijs bestaat dezelfde meerwaarde ook, maar zij staat nergens op de balans: een stille reserve. De herwaarderingsreserve ontstaat pas als u het actief tegen actuele waarde opneemt. Het eigen vermogen wordt dan hoger, het bedrag dat u mag uitkeren niet.

Veelgemaakte fouten

• Ongerealiseerde herwaardering als dividend uitkeren
• Belastingeffect vergeten

Waar let u op?

• Houd per actief bij welk deel van de reserve erbij hoort; bij verkoop wordt precies dat bedrag onttrokken.
• Herwaardeer de hele categorie waartoe het actief behoort en actualiseer de waarde regelmatig (RJ 212; voor micro en klein RJk B2.114).
• Klein: het verloopoverzicht van het eigen vermogen is alleen voor deze reserve verplicht (art. 2:396 lid 5 BW). Micro: het eigen vermogen staat in één post (art. 2:395a lid 4 BW).

Wettelijke basis en bron

art. 2:390 BW

• Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikel 390

Lees ook