Overlopende activa
Vooruitbetaalde kosten en nog te ontvangen opbrengsten die aan het boekjaar worden toegerekend (transitorische posten aan de activazijde).
Wat betekenen overlopende activa?
Vooruitbetaalde kosten en nog te ontvangen opbrengsten die aan het boekjaar worden toegerekend (transitorische posten aan de activazijde).
Deze activa zorgen ervoor dat een betaalde uitgave of nog te ontvangen bate in het juiste boekjaar terechtkomt. De vordering heeft gewoonlijk een korte looptijd. De post is geen vervanging voor een werkelijk te factureren debiteur.
Hoe werkt het?
De wet noemt de overlopende activa als laatste groep van de vlottende activa, voor zover zij niet onder de vorderingen zijn vermeld (art. 2:364 lid 3 BW). RJ 224 onderscheidt twee soorten: vooruitbetaalde bedragen voor kosten die ten laste van volgende perioden komen, zoals verzekeringspremies, abonnementen en huur, en nog te ontvangen bedragen voor baten van de afgelopen periode, zoals rente op een spaarrekening.
De toerekening van een vooruitbetaald bedrag aan de volgende perioden gebeurt stelselmatig, meestal naar tijd. Staan de overlopende activa als afzonderlijke rubriek op de balans, dan wordt aangegeven welk deel langlopend is (RJ 224). Een uitgave die geen toekomstig voordeel oplevert, kan niet worden doorgeschoven: dat zijn kosten van het jaar.
Voorbeeld
Een accountantskantoor (BV) betaalt op 1 oktober 2026 € 12.000 voor een softwarelicentie van twaalf maanden en op 15 december € 3.600 kantoorhuur voor januari 2027. Op de spaarrekening is over 2026 € 450 rente aangegroeid die de bank op 2 januari bijschrijft. Per 31 december 2026: vooruitbetaalde licentie 9/12 × 12.000 = € 9.000, vooruitbetaalde huur € 3.600, nog te ontvangen rente € 450. Samen € 13.050. In de winst-en-verliesrekening 2026 staan € 3.000 licentiekosten en € 450 rentebate; de huur van januari komt daar niet in voor.
In de jaarrekening
Vlottende activa op de balans; een microrechtspersoon mag overlopende posten voor de overige bedrijfskosten weglaten en vermeldt dat onderaan de balans (art. 2:395a lid 3 BW).
Verschil met debiteuren
Een debiteur is een klant aan wie een factuur is gestuurd voor een geleverde prestatie. Een overlopend actief heeft geen factuur aan een afnemer: het is een vooruitbetaling aan een leverancier of een bate die is verdiend maar nog niet is afgerekend. Nog te factureren omzet benoemt u apart, zodat de debiteurenpost blijft aansluiten op de subadministratie.
Veelgemaakte fouten
- Volledige vooruitbetaling als kosten boeken
- Debiteur en overlopende actief zonder onderscheid salderen
Waar let u op?
- Maak per post een staatje met totaalbedrag, periode en het deel dat na balansdatum valt.
- Loop de grote jaarcontracten na: verzekeringen, licenties, onderhoud, lease, huur.
- Een microrechtspersoon hoeft voor de overige bedrijfskosten geen overlopende activa op te nemen en meldt die keuze onderaan de balans (art. 2:395a lid 3 BW). Klein, middelgroot en groot nemen ze altijd op.
Wettelijke basis en bron
art. 2:364 lid 3 BW; RJ 224
Veelgestelde vragen
Is een betaalde waarborgsom een overlopend actief?
Nee. Een waarborgsom krijgt u terug en is dus een vordering, meestal met een looptijd langer dan een jaar. Een overlopend actief wordt niet terugbetaald maar verbruikt.
Mag ik kleine vooruitbetalingen gewoon als kosten boeken?
Ja, als het bedrag voor het inzicht van te verwaarlozen betekenis is, dus geen beslissing van een lezer beïnvloedt (RJk A1.304a). Doe dat dan elk jaar op dezelfde manier, zodat de jaren vergelijkbaar blijven.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten