RJ 224 en RJ 258: overlopende activa en overlopende passiva

Het korte antwoord

Overlopende activa zijn vooruitbetaalde kosten en nog te ontvangen baten; overlopende passiva zijn vooruitontvangen baten en nog te betalen kosten. RJ 224 en RJ 258 vragen een vaste verdeling over de perioden en raden een eigen balanspost aan als het bedrag ertoe doet. Een micro-onderneming mag ze voor de overige bedrijfskosten weglaten, met een vermelding onder de balans.

Bijgewerkt op 27 oktober 2026

Kerngegevens

Wat de wet vraagt

3. Onder de vlottende activa worden afzonderlijk opgenomen de voorraden, vorderingen, effecten, liquide middelen, en, voor zover zij niet onder de vorderingen zijn vermeld, de overlopende activa.

4. Onder de passiva worden afzonderlijk opgenomen het eigen vermogen, de voorzieningen, de schulden en, voor zover zij niet onder de schulden zijn vermeld, de overlopende passiva.

De wet geeft dus een keuze: een eigen post naast de vorderingen en schulden, of opname daarin. Verder zegt zij er niets over; de invulling komt uit twee korte hoofdstukken van de RJ. Beide raden aan de overlopende posten alleen apart te zetten als het bedrag van belang is, en ze anders bij de overige vorderingen of overige schulden te voegen (RJ 224.105 en 258.106). De aard van een wezenlijke post maakt u zichtbaar met een eigen regel, een duidelijke naam of een uitleg in de toelichting (RJ 224.102 en 258.102).

Wat wel en niet overlopend is

Een vooruitbetaalde kostenpost leidt niet tot een ontvangst, zoals een vordering; u activeert haar omdat u er een recht voor terugkrijgt, zoals verzekeringsdekking of toegang tot een dienst (RJ 224.103). Uitgaven die geen immaterieel actief opleveren, zoals reclame of opleidingen, komen ten laste van het resultaat zodra de dienst geleverd is; tot dat moment mag een vooruitbetaling als overlopend actief blijven staan (RJ 224.102 met RJ 210.235). Een vooruitontvangen bedrag lost u omgekeerd niet af met geld maar met de prestatie die u nog moet leveren (RJ 258.103).

Toerekenen aan perioden

Beide hoofdstukken vragen een stelselmatige verdeling: naar tijd, of naar de productie, de verkoop of de te leveren prestaties (RJ 224.104 en 258.104). Een jaarpremie verdeelt u per maand; een vooruitbetaald onderhoudscontract voor tien beurten naar het aantal uitgevoerde beurten. Kies één maatstaf per soort post en houd die vast.

Loopt een overlopende passiefpost meer jaren door, zoals een abonnement voor drie jaar dat de klant vooruit betaalde, dan beveelt RJ 258.102 aan het deel van het komende jaar onder de kortlopende schulden te zetten. Voor de activazijde geldt het spiegelbeeld: middelgroot en groot noemen bij een eigen post het bedrag met een looptijd langer dan een jaar (RJ 224.106). Voor klein is die vermelding een overweging (RJk B5.203 en B9.403); voegt een kleine rechtspersoon de post bij de vorderingen, dan telt zij mee in het totaal van art. 2:370 lid 2 BW.

Micro: weglaten voor de overige bedrijfskosten

Het bepaalde in leden 3 en 4 van artikel 364 met betrekking tot de overlopende activa en passiva is niet van toepassing voor de overige bedrijfskosten bedoeld in artikel 377 lid 3 onder j. De rechtspersoon vermeldt het feit dat geen overlopende activa en passiva zijn opgenomen onderaan de balans.

De vrijstelling is smal. Zij geldt alleen voor de overige bedrijfskosten: huisvesting, kantoor, verzekeringen, abonnementen, reclame, advies. Vooruitbetaalde huur hoeft een micro-BV dus niet te activeren (RJk M1.302). Omzet die al is ontvangen maar nog geleverd moet worden, rente, lonen en inkoopkosten van goederen vallen er niet onder: die worden net als bij elke andere rechtspersoon toegerekend aan de juiste periode. Wie de vrijstelling toepast, zet de vermelding onder de balans van zowel de opgemaakte als de gedeponeerde jaarrekening (art. 2:395a lid 8 BW).

Het weglaten is een grondslag. Gebruikt u de vrijstelling voor het eerst bij de overgang naar het microregime, dan is dat een stelselwijziging met aangepaste vergelijkende cijfers, die een micro-onderneming niet hoeft toe te lichten (RJk M1.304).

Geldende versie in 2025, 2026 en 2027

RJ 224 en RJ 258 zijn het laatst aangepast in 2023 en gelden in die vorm sinds boekjaar 2024; de edities 2026 en 2027 laten ze ongemoeid. In de RJk veranderden de paragrafen B5.2 en B9.4 tussen de edities 2025 en 2027 inhoudelijk niet (in B9.403 is alleen een tikfout hersteld). Ook de micro-uitzondering van art. 2:395a lid 3 BW is in deze drie boekjaren dezelfde.

Per grootteklasse

Casus: een adviesbureau sluit 2026 af

Adviesbureau Kompasroos BV (fictief) heeft een boekjaar gelijk aan het kalenderjaar. Op 31 december 2026 spelen vijf posten:

Overlopende activa: € 2.700 + € 1.800 + € 250 = € 4.750, waarvan € 600 een looptijd heeft van meer dan een jaar. Overlopende passiva: € 900 + € 12.000 = € 12.900. Als middelgrote rechtspersoon met een eigen post noemt Kompasroos die € 600 in de toelichting. Als kleine rechtspersoon mag zij beide posten bij de overige vorderingen en overige schulden voegen.

Als micro-onderneming hoeft Kompasroos de verzekering, de software en de energie niet overlopend te boeken, want dat zijn overige bedrijfskosten. Kiest zij daarvoor: dan neemt zij in 2026 de volle € 3.600 en € 2.400 als kosten, en de energie van december pas in 2027. Haar kosten over 2026 zijn daardoor € 2.700 + € 1.800 − € 900 = € 3.600 hoger, en haar eigen vermogen per 31 december 2026 € 3.600 lager. De rente van € 250 en de vooruitontvangen € 12.000 blijven gewoon op de balans: dat zijn een financiële bate en omzet. Onder de balans staat: ‘Voor de overige bedrijfskosten zijn geen overlopende activa en passiva opgenomen.’

Veelgemaakte fouten

• De micro-uitzondering ook toepassen op vooruitontvangen omzet of op lonen.
• Een geschatte verplichting met onzeker bedrag en tijdstip als ‘nog te betalen’ boeken, terwijl het een voorziening is.
• Een vooruitbetaling voor meerdere jaren volledig als kortlopend tonen zonder het deel na een jaar te noemen.
• Opgebouwd vakantiegeld en niet-opgenomen vakantiedagen vergeten; die volgen RJ 271 en horen wel in de balans (RJ 258.109).
• Bij een micro-BV de vermelding onder de balans weglaten als de vrijstelling wordt gebruikt.

Zo werkt het bij Jaarrekening.io

Voor een micro-onderneming vraagt Jaarrekening.io in de toelichtingsvragen of u voor de overige bedrijfskosten geen overlopende posten opneemt. Bij ja zet de app de verplichte zin onder de balans, in de opgemaakte en de openbaar gemaakte versie en in het XBRL-bestand. In de Boekhouding houdt het onderdeel Overlopende posten een register bij van vooruitbetaalde kosten, vooruitontvangen omzet, nog te betalen en nog te ontvangen bedragen, en verdeelt het bedrag per maand of per dag over de looptijd.

Bronnen

• Art. 2:364 BW: indeling van activa en passiva (wetten.overheid.nl)
• Art. 2:395a BW: microrechtspersonen, lid 3 overlopende posten
• Art. 2:370 BW: looptijd van vorderingen
• Ten geleide bij de edities 2026 en 2027: wat per hoofdstuk veranderde (rjnet.nl)
• Overzicht van de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving (rjnet.nl)

Lees ook