Immateriële vaste activa: betekenis
Niet-tastbare duurzame activa zoals goodwill, ontwikkelingskosten, licenties en octrooien (art. 2:365 BW). Ze worden geactiveerd en over de gebruiksduur afgeschreven (art. 2:386 BW).
Wat betekenen immateriële vaste activa?
Niet-tastbare duurzame activa zoals goodwill, ontwikkelingskosten, licenties en octrooien (art. 2:365 BW). Ze worden geactiveerd en over de gebruiksduur afgeschreven (art. 2:386 BW).
Het gaat om identificeerbare niet-tastbare rechten en in bepaalde gevallen ontwikkelingsuitgaven of goodwill. Opname vergt naleving van specifieke voorwaarden; onderzoekskosten worden nooit geactiveerd (RJk B1.104). Afschrijving en toelichting blijven belangrijk.
Hoe werkt het?
De wet noemt vijf soorten: oprichtings- en emissiekosten; ontwikkelingskosten; concessies, vergunningen en intellectuele eigendom; van derden verkregen goodwill; vooruitbetalingen (art. 2:365 lid 1 BW). RJ 210 eist dat toekomstige economische voordelen waarschijnlijk zijn en de kosten betrouwbaar zijn vast te stellen. Ontwikkelingskosten activeert u alleen als het project technisch uitvoerbaar is, u het wilt en kunt voltooien en gebruiken of verkopen en de middelen daarvoor beschikbaar zijn.
Voor geactiveerde oprichtings-, emissie- en ontwikkelingskosten houdt de rechtspersoon een wettelijke reserve aan ter hoogte van de boekwaarde (art. 2:365 lid 2 BW). Oprichtings- en emissiekosten worden in ten hoogste vijf jaar afgeschreven; ontwikkelingskosten over de verwachte gebruiksduur, en alleen als die niet betrouwbaar is te schatten in ten hoogste tien jaar (art. 2:386 lid 3 BW). Meer bij immateriële vaste activa.
Voorbeeld
Een softwarebedrijf (BV) bouwt in 2026 een planningsmodule. Januari tot en met maart: verkenning en prototypes, € 40.000 loonkosten. Dat is onderzoek en gaat naar de kosten. Vanaf april is aan de voorwaarden voldaan en besteedt het team € 120.000 aan ontwikkeling. De module gaat op 1 januari 2027 in gebruik en gaat vier jaar mee. Eind 2026 staat er een actief van € 120.000 en een even grote wettelijke reserve, gevormd uit de overige reserves. In 2027 is de afschrijving € 30.000: actief en reserve dalen naar € 90.000.
In de jaarrekening
Immateriële vaste activa op de balans, met wettelijk vereiste toelichting.
Verschil met onderzoekskosten
Onderzoek is zoeken naar nieuwe kennis zonder dat vaststaat wat het oplevert; ontwikkeling is het uitwerken van die kennis tot een product of proces dat u gaat gebruiken of verkopen. Onderzoekskosten gaan direct naar de winst-en-verliesrekening en mogen later niet alsnog worden geactiveerd (RJ 210).
Veelgemaakte fouten
- Alle interne uren als immaterieel actief boeken
- Amortisatie overslaan
Waar let u op?
- Zonder urenregistratie per project is activering niet te onderbouwen.
- Zelf ontwikkelde merken, logo's en klantenbestanden komen niet op de balans (RJ 210).
- Een kleine rechtspersoon hoeft alleen de oprichtings- en emissiekosten afzonderlijk te tonen (art. 2:396 lid 3 BW); de wettelijke reserve geldt in elke grootteklasse.
Wettelijke basis en bron
art. 2:365 en 2:386 leden 3 en 4 BW; RJ 210
Veelgestelde vragen
Hoe lang schrijf ik af op software of een licentie?
Over de verwachte gebruiksduur, bij een licentie hooguit de contractduur. Een wettelijk maximum bestaat alleen voor oprichtings- en emissiekosten (vijf jaar) en voor ontwikkelingskosten en goodwill met een onzekere gebruiksduur (tien jaar).
Waarom hoort er een wettelijke reserve bij ontwikkelingskosten?
Omdat nog onzeker is of de geactiveerde kosten worden terugverdiend. De reserve voorkomt dat dat bedrag als dividend de vennootschap verlaat. Zij loopt af naarmate het actief wordt afgeschreven.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten