Wat betekent memoriaal?
Het memoriaal is het dagboek voor boekingen die niet via bijvoorbeeld bank-, kas-, inkoop- of verkoopdagboek lopen.
Het wordt vaak gebruikt voor afschrijvingen, correcties en eindejaarsboekingen. Een memoriaalboeking vraagt een duidelijke onderbouwing en controleerbare tegenrekening.
Hoe werkt het?
In een boekhouding met dagboeken hoort elke boeking in het dagboek van haar bron: het bankboek voor bankmutaties, het kasboek voor contant geld, het inkoop- en het verkoopboek voor facturen. Wat geen bank-, kas- of factuurstuk heeft, gaat via het memoriaal. Dat zijn vooral boekingen bij de periode- en jaarafsluiting: afschrijvingen, overlopende posten, voorraadcorrecties, dotaties aan voorzieningen, de loonjournaalpost, de belastinglast en correcties van fouten.
Juist omdat er geen extern stuk onder ligt, moet de onderbouwing van binnenuit komen: een berekening, een contract, een besluit of een specificatie, bewaard bij de boeking. De administratie moet zo zijn ingericht dat de rechten en verplichtingen te allen tijde kunnen worden gekend (art. 2:10 lid 1 BW); een memoriaalpost zonder toelichting voldoet daar niet aan.
Voorbeeld
Jaarafsluiting 2026 van een kapsalon (BV), vier posten. Afschrijving inventaris: debet Afschrijvingskosten € 6.000, credit Cumulatieve afschrijving € 6.000. De in december betaalde verzekeringspremie voor 2027: debet Vooruitbetaalde kosten € 2.400, credit Verzekeringen € 2.400. De nog niet ontvangen energieafrekening: debet Energiekosten € 900, credit Nog te betalen kosten € 900. Vennootschapsbelasting: debet Belastinglast € 5.700, credit Te betalen vennootschapsbelasting € 5.700. Samen verlagen zij de winst met 6.000 − 2.400 + 900 + 5.700 = € 10.200, zonder dat een van deze posten het banksaldo raakt.
In de jaarrekening
Administratieve bron; effect in balans en W&V.
Verschil met het bankboek
Een boeking in het bankboek volgt een afschrift: het geld is werkelijk bij- of afgeschreven en het saldo is na te tellen. Een memoriaalboeking volgt een berekening of beslissing en verandert het banksaldo nooit. Staat er een betaling in het memoriaal, dan is zij in het verkeerde dagboek geboekt en sluit de bank niet meer aan.
Veelgemaakte fouten
- Correctie zonder toelichting boeken
- Memoriaal als kasbetaling behandelen
Waar let u op?
- Nummer de posten en bewaar per post de berekening of het stuk waarop zij steunt.
- Werk met een vaste lijst van terugkerende afsluitposten, zodat de afschrijving of de vakantiegeldreservering niet een jaar wordt vergeten; zie de jaarafsluiting-checklist.
- De afsluitposten zijn in elke grootteklasse dezelfde, op één na: een microrechtspersoon mag overlopende posten voor de overige bedrijfskosten weglaten (art. 2:395a lid 3 BW).
Wettelijke basis en bron
art. 2:10 BW
Veelgestelde vragen
Welke boekingen horen in het memoriaal?
Alles wat niet uit een bankafschrift, de kas of een in- of verkoopfactuur volgt: afschrijvingen, overlopende posten, voorzieningen, de loonjournaalpost, voorraadmutaties, de belastinglast en correcties.
Mag ik een privéopname via het memoriaal boeken?
Alleen als er geen geld bij betrokken is, zoals privégebruik van een zakelijk goed. Een opname per bank hoort in het bankboek, met de rekening-courant met de dga als tegenrekening.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
De registratie is tijdelijk gesloten. Zet u op de wachtlijst, dan hoort u het zodra u uw jaarrekening kunt opstellen.
Op de wachtlijst →