Afschrijving
De systematische verdeling van de kostprijs van een vast actief over de jaren van gebruik, als kostenpost in de W&V. Weerspiegelt waardevermindering door gebruik en veroudering.
Wat betekent afschrijving?
De systematische verdeling van de kostprijs van een vast actief over de jaren van gebruik, als kostenpost in de W&V. Weerspiegelt waardevermindering door gebruik en veroudering.
De afschrijvingsmethode verdeelt de afschrijfbare waarde over de geschatte gebruiksduur. De economische levensduur en restwaarde moeten realistisch zijn. Een bijzondere waardevermindering is een afzonderlijke beoordeling bij waardedaling.
Hoe werkt het?
Afschrijven is verplicht op elk vast actief met een beperkte gebruiksduur (art. 2:386 lid 4 BW), ook in een verliesjaar: afschrijvingen geschieden onafhankelijk van het resultaat (lid 1). U schat de gebruiksduur en de restwaarde, kiest een methode en legt die uit in de toelichting (lid 2). De afschrijving begint wanneer het actief beschikbaar is voor het beoogde gebruik, niet bij bestelling of betaling (RJ 212). Grond heeft doorgaans geen beperkte gebruiksduur en wordt dan niet afgeschreven.
Bestaat een actief uit onderdelen met een verschillende levensduur, zoals het casco en de koelinstallatie van een vrachtwagen, dan schrijft u die apart af (RJ 212). Past u later de gebruiksduur of restwaarde aan, dan is dat een schattingswijziging: alleen het lopende jaar en de toekomstige jaren veranderen (RJ 145).
Voorbeeld
Een BV koopt op 1 juli 2025 een CNC-machine voor € 48.000 exclusief btw en betaalt € 2.000 voor installatie. De kostprijs is € 50.000, de restwaarde € 5.000, de gebruiksduur vijf jaar. Afschrijfbaar is € 45.000, dus € 9.000 per jaar. In 2025 is de machine zes maanden in gebruik: 6/12 × 9.000 = € 4.500. Journaalpost: afschrijvingskosten € 4.500 debet, cumulatieve afschrijving machines € 4.500 credit. Boekwaarde eind 2025: € 45.500; eind 2026: € 36.500.
In de jaarrekening
Kosten in W&V en lagere boekwaarde van vaste activa op de balans.
Verschil met bijzondere waardevermindering
Afschrijving is gepland: zij volgt een vooraf gekozen schema over de gebruiksduur. Een bijzondere waardevermindering is ongepland: zij volgt op een gebeurtenis, zoals schade of een weggevallen afzetmarkt, waardoor de boekwaarde niet meer wordt terugverdiend (art. 2:387 lid 3 BW). Na zo'n afwaardering verdeelt u het lagere bedrag over de resterende gebruiksduur.
Veelgemaakte fouten
- Afschrijving pas bij betaling starten
- Restwaarde niet actualiseren bij gewijzigde verwachting
Waar let u op?
- Houd per actief aanschafdatum, kostprijs, restwaarde en gebruiksduur bij in een activastaat; het totaal sluit aan op de balans. De afschrijvingscalculator rekent een schema door.
- Fiscaal geldt een plafond van 20% van de aanschafkosten per jaar, en op een gebouw schrijft u niet verder af dan de WOZ-waarde (art. 3.30 lid 2 en art. 3.30a Wet IB 2001). Kleine en micro-rechtspersonen die fiscale grondslagen kiezen, nemen die bedragen over in de jaarrekening.
- In het categoriale model staat de afschrijving op een eigen regel (art. 2:377 lid 3 onder h BW); in het functionele model zit zij verdeeld over kostprijs van de omzet, verkoopkosten en algemene beheerskosten (lid 4).
Wettelijke basis en bron
art. 2:386 BW
Veelgestelde vragen
Wanneer begint u met afschrijven?
Op het moment dat het actief beschikbaar is voor het beoogde gebruik. Een machine die in november wordt geleverd maar pas in februari is geïnstalleerd en getest, schrijft u vanaf februari af.
Is afschrijving een uitgave?
Nee. De uitgave was er bij de aankoop. Afschrijving is een last zonder betaling; daarom telt het kasstroomoverzicht volgens de indirecte methode haar weer bij het resultaat op.
Moet u afschrijven als het actief in waarde stijgt?
Ja, zolang de gebruiksduur beperkt is. Afschrijving verdeelt de kostprijs over de jaren van gebruik en meet niet de marktwaarde. Een hogere geschatte restwaarde verlaagt wel het bedrag dat u nog afschrijft.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten