RJ 292 Leasing: classificatie, verwerking en toelichting

Het korte antwoord

Onder RJ 292 is een lease financieel als u als lessee vrijwel alle voor- en nadelen van eigendom draagt; dan staan object en leaseschuld op uw balans. Andere leases zijn operationeel: de termijnen gaan lineair naar het resultaat, de verplichtingen naar de toelichting. IFRS 16 mag u ook toepassen, maar dan volledig.

Bijgewerkt op 27 oktober 2026

Kerngegevens

Zit er een lease in het contract?

Een contract bevat een lease als u tegen betaling, gedurende de gebruiksperiode, de zeggenschap krijgt over het gebruik van een bepaald actief (RJ 292.105). Daarvoor moet het actief geïdentificeerd zijn: heeft de leverancier een reëel en voordelig recht om het op elk moment te vervangen, dan niet (RJ 292.106a). U moet vrijwel alle voordelen uit het gebruik krijgen en zelf bepalen hoe en waarvoor het actief wordt gebruikt (RJ 292.107–108). Een afgescheiden ruimte in een opslagloods kan een geïdentificeerd actief zijn; een deel van de capaciteit van een gedeelde serverruimte zonder fysieke afscheiding meestal niet, tenzij het om vrijwel de hele capaciteit gaat (RJ 292.106b).

Sinds boekjaar 2025 staat er uitdrukkelijk dat RJ 292 geldt voor elke leaseovereenkomst, ongeacht de juridische vorm, en dat u ook bij een koopovereenkomst moet nagaan of zij in wezen een lease is (RJ-Uiting 2024-13). Huur, pacht, erfpacht en huurkoop vallen eronder als ze aan de definitie voldoen (RJ 292.104). Betaalt u in één contract voor gebruik en voor diensten, zoals onderhoud en verzekering, dan splitst u de betalingen naar hun reële waarde (RJ 292.114).

Financieel of operationeel

Bepalend is wie de voor- en nadelen van eigendom draagt: waardedaling, veroudering en restwaarde tegenover rendement en waardestijging (RJ 292.117). Draagt u die als lessee geheel of nagenoeg geheel, dan is het een financiële lease; anders operationeel (RJ 292.118). U kijkt naar de economische werkelijkheid, niet naar de naam van het contract (RJ 292.120).

Aanwijzingen voor een financiële lease (RJ 292.120–121):

• het eigendom gaat aan het einde naar u over, of u heeft een koopoptie ver onder de verwachte waarde die u vrijwel zeker gebruikt;
• de looptijd beslaat het grootste deel van de economische levensduur; als vuistregel 75% of meer;
• de contante waarde van de minimale leasebetalingen is gelijk aan of bijna gelijk aan de reële waarde van het object; als vuistregel 90% of meer;
• het object is zo specifiek dat alleen u het zonder grote aanpassingen kunt gebruiken;
• u draagt bij tussentijdse opzegging het verlies van de lessor, of de winst of het verlies op de restwaarde komt bij u terecht.

De percentages zijn indicaties, geen harde grenzen. U deelt de lease in bij het aangaan van het contract; een latere schattingswijziging verandert de indeling niet (RJ 292.123). Bij grond en gebouwen kijkt u naar beide apart; grond met een onbeperkte levensduur is meestal een operationele lease (RJ 292.124).

Verwerking bij de lessee

• Financiële lease. U neemt het object en de schuld op tegen de reële waarde van het object of de lagere contante waarde van de minimale leasebetalingen, contant gemaakt tegen de rente in het contract of, als die niet te bepalen is, uw eigen marginale rente. Directe kosten van uzelf tellen bij het actief op (RJ 292.201). Elke termijn splitst u in rente en aflossing, zodat de rente een constant percentage van de resterende schuld is (RJ 292.206). U schrijft het object af over de levensduur als u eigenaar wordt, anders over de kortste van leaseperiode en levensduur (RJ 292.207). Schuld en object salderen mag niet (RJ 292.204).
• Operationele lease. Het object komt nooit op uw balans. De leasebetalingen, zonder de vergoeding voor diensten, neemt u lineair over de looptijd als last, tenzij een ander patroon beter past; een korting of tegemoetkoming van de lessor verdeelt u ook over de looptijd (RJ 292.210–211).
• Sale-and-leaseback. Leidt het tot een financiële lease, dan spreidt u de boekwinst over de leaseperiode. Leidt het tot een operationele lease tegen reële waarde, dan neemt u winst of verlies direct (RJ 292.402–404).

Vermeld wordt tot welke belangrijke, niet in de balans opgenomen, financiële verplichtingen de rechtspersoon voor een aantal toekomstige jaren is verbonden, zoals die welke uit langlopende overeenkomsten voortvloeien. Tevens wordt vermeld tot welke voorwaardelijke activa, voorwaardelijke verplichtingen en niet verwerkte verplichtingen de rechtspersoon is verbonden. Daarbij worden afzonderlijk vermeld de verplichtingen jegens groepsmaatschappijen. Artikel 375 lid 3 is van overeenkomstige toepassing.

Casus: bestelbussen en een verpakkingsmachine

Koeriers Noord BV sluit op 1 januari 2026 twee contracten. Contract 1: zes bestelbussen voor 48 maanden, € 900 per bus per maand, waarvan € 150 voor onderhoud en verzekering. De bussen gaan aan het einde terug naar de leasemaatschappij; ze gaan zeven jaar mee. Contract 2: een verpakkingsmachine voor vijf jaar, € 50.000 per jaar achteraf, met een koopoptie van € 1 aan het einde. De machine gaat zes jaar mee en is € 215.000 waard; de rente in het contract is 6%.

De bussen zijn een operationele lease: geen eigendomsoverdracht, een looptijd van ongeveer 57% van de levensduur en een contante waarde ruim onder de waarde van de bussen. De leasekosten zijn € 54.000 per jaar (6 × € 750 × 12); de € 10.800 voor onderhoud en verzekering boekt Koeriers Noord als gewone kosten. Eind 2026 resteert een verplichting van € 162.000 voor 36 maanden, zonder het dienstendeel.

De machine is een financiële lease: de koopoptie van € 1 maakt eigendom vrijwel zeker, en vijf van de zes jaar is meer dan 75% van de levensduur. De contante waarde van vijf keer € 50.000 tegen 6% is € 210.618, lager dan de reële waarde van € 215.000, dus dat is het bedrag waarmee machine en schuld op de balans komen.

Wat Koeriers Noord vermeldt. Als middelgrote of grote BV geeft zij voor de bussen een looptijdanalyse van de toekomstige leasebetalingen: € 54.000 binnen een jaar en € 108.000 tussen een en vijf jaar, met een beschrijving van de contracten en de leasekosten van het jaar (RJ 292.212). Voor de machine vermeldt zij de boekwaarde, de looptijden van de betalingen en dat zij nog geen juridisch eigenaar is (RJ 292.208; art. 2:366 lid 2 BW). Als kleine BV vermeldt zij voor de bussen het totaal van € 162.000 met een gemiddelde resterende looptijd van drie jaar (RJk B11.113) en voor de machine het deel van de schuld met een looptijd van meer dan een jaar (RJk B11.112). Als micro verwerkt zij beide contracten op dezelfde manier, maar vermeldt zij niets in een toelichting.

RJ 292 per grootteklasse

Wat er per boekjaar verandert

Voor boekjaren vanaf 2025 geldt RJ 292 (aangepast 2024) met de verduidelijking dat elke leaseovereenkomst eronder valt, ongeacht de juridische vorm, en dat ook een koopcontract een lease kan bevatten. De RJk nam dezelfde verduidelijking op in B11. In 2026 en 2027 is RJ 292 niet gewijzigd. De RJ evalueerde in 2023 hoe IFRS 16 binnen RJ 292 werkt en besloot het hoofdstuk niet aan te passen; IFRS 16 integraal toepassen blijft dus een keuze (Ten geleide editie 2025; RJ-Uiting 2023-5).

Veelgemaakte fouten

• Een huurkoop of een lease met een koopoptie van € 1 als operationele lease behandelen.
• De leaseverplichting van een financiële lease in mindering brengen op het object.
• Bij een operationele lease de dienstencomponent in de leaseverplichting meenemen zonder dat te vermelden.
• Bij een financiële lease zonder eigendomsoverdracht afschrijven over de technische levensduur in plaats van de kortere leaseperiode.
• IFRS 16 alleen voor de auto's toepassen en voor het pand niet. Het is alles of niets.

Zo werkt het bij Jaarrekening.io

De app vraagt naar leaseverplichtingen die niet op de balans staan. Voor middelgroot en groot vraagt zij de bedragen binnen een jaar, tussen een en vijf jaar en na vijf jaar; voor klein het totaal met de gemiddelde resterende looptijd. Daarnaast vraagt zij hoe u leases verwerkt: operationeel, financieel, beide, of IFRS 16 integraal in plaats van RJ 292. Die laatste keuze krijgt alleen wie de RJ volgt, omdat de RJk haar niet kent. Of een contract financieel of operationeel is, beoordeelt u zelf aan de hand van de voorwaarden.

Bronnen

• Art. 2:381 BW: niet in de balans opgenomen verplichtingen (wetten.overheid.nl)
• Art. 2:375 BW, lid 2: looptijden van schulden
• Art. 2:366 BW, lid 2: beperkt genotsrecht op materiële vaste activa
• RJ-Uiting 2024-13: verduidelijkingen RJ 292 en RJk B11 per boekjaar 2025 (rjnet.nl)
• RJ-Uiting 2023-5: evaluatie van IFRS 16 in RJ 292 (rjnet.nl)
• Ten geleide bij de RJ-bundel, editie 2025 (rjnet.nl)

Lees ook