Realisatiebeginsel
Opbrengsten worden verantwoord in de periode waarin ze zijn gerealiseerd — doorgaans bij levering of dienstverrichting.
Wat betekent realisatiebeginsel?
Opbrengsten worden verantwoord in de periode waarin ze zijn gerealiseerd — doorgaans bij levering of dienstverrichting.
Winst wordt verantwoord wanneer zij voldoende is gerealiseerd. Levering en contractvoorwaarden bepalen het moment; een factuurdatum alleen is niet doorslaggevend. Bij onderhanden opdrachten kunnen bijzondere regels gelden.
Hoe werkt het?
De kern staat in art. 2:384 lid 2 BW: winsten worden slechts opgenomen voor zover zij op de balansdatum zijn verwezenlijkt. Een bestelling, een offerte of een waardestijging van voorraad levert dus nog geen resultaat op. Bij verkoop van goederen is het moment doorgaans de levering; bij diensten telt wat tot de balansdatum is verricht. De Richtlijnen werken dit uit in hoofdstuk 270 van de RJ-bundel en B13 van de RJk-bundel.
Uitzonderingen staan in de wet zelf. Waardestijgingen van financiële instrumenten, andere beleggingen en agrarische voorraden met frequente marktnoteringen mogen direct in het resultaat (art. 2:384 lid 7 BW). Voor andere activa op actuele waarde gaat de stijging naar de herwaarderingsreserve (art. 2:390 lid 1 BW).
Voorbeeld
Een BV levert op 28 december een machine van € 5.000 (exclusief btw) af bij de klant en factureert op 5 januari. De prestatie is in december verricht: de omzet van € 5.000 hoort in het oude jaar, met een nog te factureren bedrag op de balans. Op 20 december ontving dezelfde BV € 3.000 aanbetaling voor een order die in februari wordt geleverd. Dat is geld, geen winst: het staat op 31 december als ontvangen vooruitbetaling onder de schulden (art. 2:375 lid 1 BW). Omzet in december uit deze twee orders: € 5.000, niet € 8.000.
In de jaarrekening
Omzet in W&V en bijbehorende vordering op de balans.
Verschil met matchingbeginsel
Het realisatiebeginsel bepaalt wanneer een opbrengst mag worden geboekt; het matchingbeginsel bepaalt daarna welke kosten in dezelfde periode thuishoren. Eerst stelt u vast dat de verkoop van € 5.000 in december valt, vervolgens rekent u de kostprijs van die machine aan december toe.
Veelgemaakte fouten
- Betaling als enige realisatiemoment nemen
- Een onvervulde prestatie als omzet boeken
Waar let u op?
- Controleer de leveringen in de twee weken voor en na de balansdatum aan de hand van pakbonnen en urenstaten, niet van factuurdata.
- Leg bij projecten die over de jaargrens lopen vast hoe u de voortgang meet; voor onderhanden projecten gelden eigen regels (RJ 221; voor micro en klein RJk B5.3).
- Micro en klein mogen fiscale grondslagen kiezen (art. 2:395a lid 7 en 2:396 lid 6 BW); dan volgt het winstmoment de fiscale regels en meldt u dat in de toelichting.
Wettelijke basis en bron
art. 2:384 BW
Veelgestelde vragen
Telt de factuurdatum of de leverdatum?
De leverdatum, of bij diensten de periode waarin het werk is verricht. Wie later factureert, boekt op de balansdatum een nog te factureren bedrag.
Mag een waardestijging van het bedrijfspand als winst worden geboekt?
Nee. Kiest u voor waardering tegen actuele waarde, dan gaat de stijging naar de herwaarderingsreserve in het eigen vermogen (art. 2:390 lid 1 BW). Winst ontstaat pas bij verkoop.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten