Controleplicht
Controleplicht is de wettelijke verplichting om de jaarrekening door een bevoegde accountant te laten controleren. Dit geldt in beginsel voor middelgrote en grote rechtspersonen.
Wat betekent controleplicht?
Controleplicht is de wettelijke verplichting om de jaarrekening door een bevoegde accountant te laten controleren. Dit geldt in beginsel voor middelgrote en grote rechtspersonen.
De wettelijke controle betreft de jaarrekening van een rechtspersoon die niet onder relevante vrijstellingen valt. De beoordeling van grootte gebeurt op groepsniveau waar toepasselijk. Een controleverklaring is iets anders dan een samenstellingsverklaring.
Hoe werkt het?
Artikel 2:393 lid 1 BW verplicht de rechtspersoon opdracht te geven tot onderzoek van de jaarrekening aan een registeraccountant of een daartoe bevoegde accountant-administratieconsulent. Micro- en kleine rechtspersonen zijn vrijgesteld (art. 2:395a lid 6 BW en art. 2:396 lid 7 BW). De plicht begint dus bij middelgroot: bij wie op twee opeenvolgende balansdata aan ten minste twee van de drie criteria voor klein niet meer voldoet. Die criteria zijn activa tot € 7,5 miljoen, netto-omzet tot € 15 miljoen en gemiddeld minder dan 50 werknemers.
De algemene vergadering verleent de opdracht; doet zij dat niet, dan de raad van commissarissen en anders het bestuur (lid 2). Zonder accountantsverklaring kan de jaarrekening niet worden vastgesteld, tenzij een wettige grond voor het ontbreken is vermeld (lid 7). Iedere belanghebbende kan nakoming vorderen (lid 8), en overtreding van lid 1 is een economisch delict (art. 1 onder 4° Wet op de economische delicten). Een groepsmaatschappij die de 403-regeling toepast, is vrijgesteld (art. 2:403 lid 3 BW).
Voorbeeld
Een BV heeft eind 2024 € 8,1 miljoen activa, € 16,2 miljoen omzet en 44 werknemers. Eind 2025 zijn dat € 8,6 miljoen, € 17,5 miljoen en 47 werknemers. Op beide balansdata overschrijdt zij twee van de drie grenzen van klein: activa en omzet. Over boekjaar 2025 is zij middelgroot en controleplichtig. Over 2024, het eerste jaar boven de grenzen, was zij nog klein, mits zij eind 2023 aan de criteria voor klein voldeed.
In de jaarrekening
Bij middelgroot en groot; de verklaring hoort bij de gepubliceerde stukken volgens de wet.
Verschil met een vrijwillige controle
Controleplicht volgt uit de wet. Een vrijwillige controle spreekt een kleine rechtspersoon af omdat een bank, subsidieverstrekker of koper dat vraagt, of omdat de statuten het voorschrijven. De werkzaamheden van de accountant zijn gelijk; het verschil zit in de gevolgen. Zonder wettelijke plicht staat het ontbreken van een verklaring de vaststelling niet in de weg en is het geen economisch delict.
Veelgemaakte fouten
- Controleplicht uitsluitend aan omzet koppelen
- Samenstellen als controle presenteren
Waar let u op?
- Toets de drie criteria elk jaar met de cijfers van de hele groep; de controleplicht-check loopt ze langs.
- In het eerste en tweede boekjaar beslist de eerste balansdatum (art. 2:398 lid 1 BW).
- Intrekken kan alleen om gegronde redenen. Een meningsverschil over de verslaggeving of de controlewerkzaamheden is dat niet (art. 2:393 lid 2 BW). Meer in Controleplicht.
Wettelijke basis en bron
art. 2:393 en 2:396 BW
Veelgestelde vragen
Vanaf wanneer is een BV controleplichtig?
Vanaf het tweede opeenvolgende boekjaar waarin zij ten minste twee van de drie grenzen van een kleine rechtspersoon overschrijdt: meer dan € 7,5 miljoen activa, meer dan € 15 miljoen netto-omzet, 50 of meer werknemers. Een nieuw opgerichte BV die de grenzen direct overschrijdt, is het al in het eerste boekjaar.
Wat gebeurt er als een controleplichtige BV geen accountant inschakelt?
De jaarrekening kan dan niet rechtsgeldig worden vastgesteld, belanghebbenden kunnen nakoming vorderen en de rechtspersoon begaat een economisch delict.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten