RJ 270: omzet en andere opbrengsten verwerken
Wanneer is een verkoop omzet, en voor welk bedrag? RJ 270 geeft het antwoord voor goederen, diensten, licenties, rente en dividend, en zegt hoe u een contract met meer dan één prestatie opknipt. De kern van deze regels geldt sinds boekjaar 2022.
Het korte antwoord
RJ 270 bepaalt wanneer en voor welk bedrag u opbrengsten verwerkt. U bepaalt welke afzonderlijke prestaties een contract bevat, stelt de prijs vast met kortingen en variabele delen, verdeelt die naar losse verkoopprijzen en verwerkt de opbrengst bij levering van goederen of naar rato van verrichte diensten. Deze regels gelden sinds boekjaar 2022; micro en klein volgen RJk B13.
Bijgewerkt op 27 oktober 2026
Kerngegevens
| Richtlijn | RJ 270 De winst-en-verliesrekening; voor micro en klein RJk B13 Winst-en-verliesrekening |
| Wettelijke basis | art. 2:362 lid 5 BW (toerekening aan het boekjaar), art. 2:377 BW (posten en netto-omzet), art. 2:384 lid 2 BW (alleen verwezenlijkte winst) |
| Herziene opbrengstregels | Verplicht voor boekjaren die op of na 1 januari 2022 begonnen (overgang in RJ 270.701 en 270.702) |
| Alternatief | IFRS 15 integraal en consequent toepassen, dan ook voor onderhanden projecten (RJ 270.101a; RJk B13.101a) |
| Openbaar | Winst-en-verliesrekening: micro en klein niet, middelgroot beknopt, groot volledig |
Wat hoofdstuk 270 regelt, en wat er nieuw aan is
Hoofdstuk 270 gaat over de hele winst-en-verliesrekening: opbrengsten (paragraaf 1), netto-omzet (2), lasten (3), bijzondere posten (4), indeling (5) en toelichting (6). Wie zoekt naar "RJ 270 nieuw", bedoelt paragraaf 1. De Raad heeft die herschreven met begrippen uit IFRS 15, zoals de prestatieverplichting en de transactieprijs.
Die regels gelden verplicht voor boekjaren die op of na 1 januari 2022 begonnen. Bij de overgang mocht een rechtspersoon terugwerkend toepassen, als stelselwijziging, of alleen voor contracten die vanaf de ingangsdatum zijn gesloten of gewijzigd (RJ 270.702). Voor een contract uit 2020 dat in 2026 nog loopt, beslist die keuze uit 2022.
Een rechtspersoon die de RJ volgt, mag ook IFRS 15 toepassen in plaats van de paragrafen 1 en 6, mits volledig en consequent, en dan ook voor onderhanden projecten in plaats van RJ 221. Dat vermeldt u in de toelichting (RJ 270.101a). De RJk biedt kleine rechtspersonen dezelfde mogelijkheid (RJk B13.101a).
Onder de netto-omzet wordt verstaan de opbrengst uit levering van goederen en diensten uit het bedrijf van de rechtspersoon, onder aftrek van kortingen en dergelijke en van over de omzet geheven belastingen.
Wat er per boekjaar verschilt: 2025, 2026 en 2027
| Boekjaar | Wat geldt | Wat u merkt |
|---|---|---|
| 2025 | RJ 270 en RJk B13 zoals in de jaaredities 2025; de opbrengstregels van 2022 ongewijzigd | Geen nieuwe verwerkingsregels voor omzet |
| 2026 | De oude vuistregel dat een incidentele betalingskorting als rentelast mocht, staat niet meer in RJk B13.110 (editie 2026, van kracht vanaf 1 januari 2026) | Een korting voor snelle betaling ligt dan in de lijn van andere kortingen: een variabele vergoeding die de omzet verlaagt (RJk B13.103; art. 2:377 lid 6 BW) |
| 2027 | RJ 270.601 (editie 2027) noemt bij de middelgrote rechtspersoon die posten samentrekt tot bruto-bedrijfsresultaat ook het verhoudingscijfer voor de omzet | Dat cijfer volgde al uit art. 2:397 lid 3 BW |
Eerdere toepassing van een nieuwe editie wordt aanbevolen, tenzij de editie zelf anders bepaalt. Alle wijzigingen per boekjaar staan op wijzigingen RJ 2026–2027.
De logica in vijf stappen
De Richtlijnen nummeren geen stappen; de volgorde hieronder is een leeshulp. Anders dan IFRS 15 kijkt RJ 270 bij goederen nog naar de overgang van de belangrijke risico's en voordelen, niet naar de overgang van zeggenschap.
- Welk contract? Meestal per contract, maar contracten die als één pakket zijn onderhandeld en qua prijs op elkaar steunen, beoordeelt u samen (RJ 270.105).
- Welke prestaties? Een belofte is een afzonderlijke prestatieverplichting als de klant haar op zichzelf kan gebruiken, eventueel met wat hij al heeft of elders kan kopen, en als zij in het contract los staat van de andere beloftes. Integreert u onderdelen tot één geheel, of past het ene onderdeel het andere wezenlijk aan, dan is het één prestatie (RJ 270.109).
- Welke prijs? Het bedrag waarop u verwacht recht te hebben, zonder btw en zonder wat u voor een ander int. Variabele delen schat u voorzichtig, zodat u later weinig hoeft terug te draaien; bevat het contract een belangrijke financieringscomponent, dan corrigeert u voor de tijdswaarde van geld; bij een betaaltermijn tot een jaar mag u dat laten (RJ 270.106 tot en met 108).
- Hoe verdelen? Bij meer prestaties verdeelt u de totale prijs naar de verkoopprijs die u voor elk onderdeel los zou vragen, of naar de reële waarde (RJ 270.109c).
- Wanneer verwerken? Goederen bij levering, als de risico's en voordelen over zijn en het bedrag betrouwbaar vaststaat (RJ 270.110). Diensten naar rato van wat op de balansdatum is verricht (RJ 270.115). Een licentie is een levering als de klant gebruik krijgt van het intellectuele eigendom zoals het nu is, en een dienst als u het gedurende de looptijd blijft onderhouden of verbeteren (RJ 270.125).
Casus 1: koelinstallatie met driejarig onderhoud
Koeltechniek Maasland BV levert op 1 oktober 2025 een koelcel aan een slagerij en verplicht zich tot drie jaar onderhoud. De slagerij betaalt vooraf € 48.000 voor het geheel. Los verkocht kost de koelcel € 45.000 en het onderhoud € 5.000 per jaar. De slagerij kan de koelcel ook door een ander laten onderhouden, dus er zijn twee prestaties.
| Stap | Berekening | Bedrag |
|---|---|---|
| Losse verkoopprijzen | € 45.000 + 3 × € 5.000 | € 60.000 |
| Deel koelcel | € 48.000 × 45/60 | € 36.000 |
| Deel onderhoud | € 48.000 × 15/60, dus € 4.000 per jaar | € 12.000 |
| Omzet 2025 | € 36.000 bij levering + 3 maanden onderhoud (€ 1.000) | € 37.000 |
| Vooruitontvangen op 31-12-2025 | € 48.000 − € 37.000 | € 11.000 |
| Omzet 2026, 2027 en 2028 | € 4.000 + € 4.000 + € 3.000 (negen maanden) | € 11.000 |
Zonder opsplitsing zou de BV in 2025 € 48.000 omzet tonen, terwijl zij nog drie jaar onderhoud moet leveren. Het vooruitontvangen bedrag staat onder de overlopende passiva.
Casus 2: licentie of toegang tot software
Planwerk Software BV verkoopt in 2025 twee dingen. Klant A koopt op 1 april voor € 30.000 een eeuwigdurende licentie op een roostermodule, zonder recht op updates. Klant B betaalt op dezelfde dag € 36.000 vooraf voor drie jaar toegang tot het onlineplatform, dat Planwerk doorlopend bijwerkt en host.
- Klant A krijgt het product zoals het op de leverdatum is. Dat is een levering: € 30.000 omzet in april 2025.
- Klant B krijgt toegang tot software die Planwerk de hele looptijd onderhoudt. Dat is een dienst: € 1.000 per maand, dus € 9.000 omzet in 2025 en € 27.000 vooruitontvangen op 31 december 2025, waarvan € 12.000 binnen een jaar vrijvalt.
- Royalty's die afhangen van de verkopen of het gebruik bij de klant verwerkt Planwerk pas als die verkopen of dat gebruik plaatsvinden (RJ 270.126).
Casus 3: adviesopdracht met vaste prijs en succesfee
Ingenieursbureau Kustlijn BV begeleidt van januari 2025 tot december 2026 een vergunningaanvraag voor € 240.000 vast, plus € 30.000 als de vergunning wordt verleend. Kustlijn schat 2.000 uur, waarvan 800 in 2025 zijn gemaakt, en factureert in 2025 € 120.000.
- Omzet 2025 uit de vaste prijs: 800 / 2.000 × € 240.000 = € 96.000. De voortgang meet u met uren of kosten, niet met de facturen (RJ 270.119).
- Gefactureerd maar nog niet verdiend: € 120.000 − € 96.000 = € 24.000, als schuld op de balans.
- De succesfee hangt af van een besluit van de gemeente. Zolang de kans niet klein is dat u haar later moet terugnemen, telt zij niet mee in de transactieprijs (RJ 270.106a). Komt de vergunning in 2026, dan valt de € 30.000 in 2026.
Is het resultaat in het begin niet betrouwbaar te schatten, dan neemt u omzet tot het bedrag van de kosten die u waarschijnlijk vergoed krijgt, zonder winst (RJ 270.121).
Eigen rekening of voor een ander, btw en bpm
Omzet is alleen wat u voor eigen rekening en risico verdient. Een reisbureau dat een vliegticket van € 500 doorverkoopt en € 40 provisie houdt, heeft € 40 omzet als de luchtvaartmaatschappij de vlucht uitvoert en de prijs bepaalt. Wie zelf tegenover de klant instaat, voorraad- en kredietrisico draagt en de prijs vaststelt, is verkoper (RJ 270.105a tot en met 105c). Btw is nooit omzet, en een autodealer telt de bpm niet mee (RJ 270.105d en 270.201a).
Per grootteklasse
| Klasse | Verwerking | Presentatie en toelichting |
|---|---|---|
| Micro (activa ≤ € 450.000, netto-omzet ≤ € 900.000, < 10 werknemers) | RJk B13 via de regels voor klein (RJk M1.301); bij fiscale grondslagen de fiscale winstbepaling | Winst-en-verliesrekening met de posten van art. 2:395a lid 5 BW, niet openbaar; geen toelichting |
| Klein (activa ≤ € 7,5 mln, netto-omzet ≤ € 15 mln, < 50 werknemers) | RJk B13: goederen bij overgang van risico's, diensten naar rato, licentie als levering of dienst; contractonderdelen apart (B13.101b) | Mag posten samentrekken tot bruto-bedrijfsresultaat (art. 2:396 lid 4 BW); de methode van toerekening van opbrengsten in de grondslagen (B13.109); W&V niet openbaar |
| Middelgroot (activa ≤ € 25 mln, netto-omzet ≤ € 50 mln, < 250 werknemers) | RJ 270 volledig | Aard van de prestaties, toerekeningsmethode, opbrengst per categorie en geactiveerde contractkosten (RJ 270.601); bij samentrekken het verhoudingscijfer van de omzet (art. 2:397 lid 3 BW), categorieën in percentages toegestaan en geen opgave van ruil; geen omzetsplitsing naar bedrijfstak en gebied (art. 2:397 lid 4 BW) |
| Groot | RJ 270 volledig | Alles van RJ 270.601 in bedragen, ook de omzet uit ruil; netto-omzet per bedrijfstak en gebied (art. 2:380 BW) |
Kiest een kleine rechtspersoon de volledige RJ, dan past zij RJ 270 toe met behoud van de vrijstellingen van art. 2:396 BW; zie de RJk voor micro en klein.
Bijzondere posten en kosten om een contract te krijgen
Baten en lasten van uitzonderlijke omvang of frequentie vermeldt elke klasse behalve micro naar bedrag en aard (art. 2:377 lid 8 BW); middelgroot en groot tonen ze ongesaldeerd (RJ 270.404), voor klein is dat een keuze (RJk B13.112). Een aanbrengprovisie of andere directe kosten om een contract binnen te halen, activeert u als het contract waarschijnlijk wordt gesloten en de kosten betrouwbaar vaststaan (RJ 270.303).
Veelgemaakte fouten
- Factuurdatum gelijkstellen aan omzetdatum bij vooruitgefactureerde abonnementen en onderhoud.
- Een bonus of succesfee meetellen voordat de onzekerheid voorbij is.
- Een klant die niet betaalt in mindering brengen op de omzet in plaats van een waardevermindering van de vordering te boeken (RJ 270.113 en 270.117).
Zo werkt het bij Jaarrekening.io
Voor een middelgrote of grote rechtspersoon vraagt Jaarrekening.io in de toelichting naar de belangrijkste prestaties en het moment van verwerken, de netto-omzet per categorie, geactiveerde contractkosten en, bij een grote rechtspersoon, de omzet uit ruil (RJ 270.601). Hoe u een contract opknipt, beslist u zelf; de app rekent geen transactieprijs uit.
Bronnen
- Art. 2:377 BW: posten van de winst-en-verliesrekening en netto-omzet (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:396 BW: kleine rechtspersonen, samentrekken tot bruto-bedrijfsresultaat
- Art. 2:397 BW: middelgrote rechtspersonen, verhoudingscijfer omzet
- Raad voor de Jaarverslaggeving: de Richtlijnen en de bundels (rjnet.nl)
- Raad voor de Jaarverslaggeving: Ten geleides per jaareditie, met de wijzigingen per boekjaar
Veelgestelde vragen
Wat is er nieuw aan RJ 270?
De opbrengstregels in paragraaf 1 van RJ 270 zijn herschreven met begrippen uit IFRS 15: prestatieverplichtingen, transactieprijs, variabele vergoedingen en de verdeling over onderdelen van een contract. Zij gelden verplicht voor boekjaren die op of na 1 januari 2022 begonnen. Goederen verwerkt u nog steeds bij de overgang van de belangrijke risico's en voordelen, diensten naar rato van de verrichte prestaties.
Moet een kleine BV RJ 270 toepassen?
Een kleine BV volgt normaal de RJk, hoofdstuk B13. Dat kent dezelfde kern: contractonderdelen apart beoordelen, variabele vergoedingen voorzichtig schatten, goederen bij levering en diensten naar rato. In de toelichting zet zij de methode van toerekening van opbrengsten uiteen (art. 2:384 lid 5 BW). De uitgebreide opgaven van RJ 270.601 gelden alleen voor middelgroot en groot, of voor een kleine BV die de volledige RJ kiest.
Wanneer neem ik omzet bij een vooruitbetaald abonnement?
Gespreid over de looptijd, naar rato van de prestaties. Wat u vooruit hebt ontvangen maar nog niet hebt geleverd, staat als vooruitontvangen bedrag onder de schulden of overlopende passiva. Een driejarig abonnement van € 36.000 dat op 1 april begint, levert in het eerste boekjaar (april tot en met december) € 9.000 omzet op.
Mag ik in plaats van RJ 270 IFRS 15 toepassen?
Ja. RJ 270.101a staat IFRS 15 toe voor opbrengsten uit goederen en diensten, mits integraal en consequent, en dan ook voor onderhanden projecten. U vermeldt dat in de toelichting. Voor kleine rechtspersonen geeft RJk B13.101a dezelfde mogelijkheid.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten