Artikel 2:402 BW: de beknopte enkelvoudige winst-en-verliesrekening
Verwerkt een rechtspersoon zijn eigen cijfers in zijn geconsolideerde jaarrekening, dan mag zijn enkelvoudige winst-en-verliesrekening volstaan met één afzonderlijke post: het resultaat uit deelnemingen na belastingen. De overige baten en lasten staan als één saldo. De toelichting bij de geconsolideerde jaarrekening meldt dat. Organisaties van openbaar belang zijn uitgesloten.
Het korte antwoord
Verwerkt een rechtspersoon zijn eigen cijfers in zijn geconsolideerde jaarrekening, dan mag zijn enkelvoudige winst-en-verliesrekening volstaan met één afzonderlijke post: het resultaat uit deelnemingen na belastingen. De overige baten en lasten staan als één saldo. De toelichting bij de geconsolideerde jaarrekening meldt dat. Organisaties van openbaar belang zijn uitgesloten.
Bijgewerkt op 27 oktober 2026
Kerngegevens
| Wettekst | Art. 2:402 lid 1 en 2 BW, tekst geldend vanaf 1 juli 2026; laatst gewijzigd per 1 november 2015 |
| Voorwaarde | De rechtspersoon stelt zelf een geconsolideerde jaarrekening op waarin zijn eigen gegevens zijn verwerkt |
| Uitgesloten | Organisaties van openbaar belang (art. 2:398 lid 7 BW) |
| Uitwerking in de RJ | RJ 305, paragraaf 1 (vrijstellingen voor groepsmaatschappijen) en RJ 217 (consolidatie) |
De tekst van artikel 2:402 en wat die betekent
1. Zijn de financiële gegevens van een rechtspersoon verwerkt in zijn geconsolideerde jaarrekening, dan behoeft in de eigen winst- en verliesrekening slechts het resultaat uit deelnemingen na aftrek van de belastingen daarover als afzonderlijke post te worden vermeld. In de toelichting van de geconsolideerde jaarrekening wordt de toepassing van de vorige zin meegedeeld.
De vrijstelling raakt alleen de enkelvoudige winst-en-verliesrekening van de moeder. Normaal volgt die rekening een model uit het Besluit modellen jaarrekening, met omzet, kosten, rente en belastingen als aparte regels. Met artikel 2:402 houdt u één verplichte afzonderlijke post over: het resultaat uit deelnemingen, gemeten na de belasting die erop drukt. Alles daarnaast mag als één saldo na belastingen. Het resultaat onderaan verandert niet.
De voorwaarde zit in het woord “zijn”: het gaat om de geconsolideerde jaarrekening van de rechtspersoon zelf. Wie de groepscijfers wil zien, leest die geconsolideerde rekening; daarom mag de enkelvoudige korter. Een dochter die alleen door een ander wordt geconsolideerd, heeft aan dit artikel niets. Voor haar is art. 2:403 BW bedoeld.
De tweede zin is een vermeldplicht. Eén zin in de toelichting bij de geconsolideerde jaarrekening volstaat, bijvoorbeeld: “De enkelvoudige winst-en-verliesrekening is opgesteld met toepassing van artikel 2:402 BW.”
2. Dit artikel is niet van toepassing op rechtspersonen als bedoeld in artikel 398 lid 7.
Lid 2 verwijst naar de organisaties van openbaar belang: rechtspersonen met effecten op een gereglementeerde markt in de EU, kredietinstellingen, verzekeraars en organisaties die bij algemene maatregel van bestuur zijn aangewezen (art. 2:398 lid 7 BW). Zij geven altijd een volledige enkelvoudige winst-en-verliesrekening.
Voor welke groepen de beknopte rekening loont
De grootteklasse van een groepshoofd volgt uit de cijfers van de groep (art. 2:396 lid 2 BW), met de grenzen voor boekjaren die op of na 1 januari 2024 beginnen. Of artikel 2:402 iets oplevert, hangt af van de vraag of er een geconsolideerde jaarrekening is en of de winst-en-verliesrekening openbaar wordt.
| Klasse van de groep | Consolideren? | Wat 2:402 oplevert |
|---|---|---|
| Micro (balanstotaal ≤ € 450.000, netto-omzet ≤ € 900.000, < 10 werknemers) | Nee, een groep binnen de kleine grenzen is vrijgesteld (art. 2:407 lid 2 BW) | Niets: zonder geconsolideerde jaarrekening geldt de vrijstelling niet |
| Klein (balanstotaal ≤ € 7,5 mln, netto-omzet ≤ € 15 mln, < 50 werknemers) | Alleen vrijwillig of na schriftelijk bezwaar van de algemene vergadering | Een kortere interne rekening; de winst-en-verliesrekening wordt niet gedeponeerd (art. 2:396 lid 8 BW) |
| Middelgroot (balanstotaal ≤ € 25 mln, netto-omzet ≤ € 50 mln, < 250 werknemers) | Ja, tenzij art. 2:408 BW geldt | De gedeponeerde enkelvoudige rekening krimpt tot twee regels plus het resultaat |
| Groot (balanstotaal > € 25 mln, netto-omzet > € 50 mln, ≥ 250 werknemers) | Ja, tenzij art. 2:408 BW geldt | Het meeste: de volledige enkelvoudige rekening wordt anders openbaar |
Boekjaren 2025, 2026 en 2027
De tekst van artikel 2:402 is sinds 1 november 2015 niet veranderd en er is geen wijziging aangekondigd. Voor de boekjaren 2025, 2026 en 2027 geldt dus hetzelfde. De RJ heeft hoofdstuk 305 voor de jaareditie 2027 aangepast; paragraaf 305.1 herhaalt voor dit artikel alleen de wettekst. Hoofdstuk 217 is voor boekjaren vanaf 1 januari 2027 opnieuw ingedeeld en op punten verduidelijkt (RJ-Uiting 2026-8). Voor 2025 en 2026 gelden de vorige versies van die hoofdstukken.
Casus: de holding van een bakkerijketen
Bakkersgroep Noord BV houdt alle aandelen in twee werkmaatschappijen. Zij vormen geen fiscale eenheid. De groep is middelgroot en Bakkersgroep Noord stelt over 2026 een geconsolideerde jaarrekening op. De holding waardeert haar deelnemingen tegen nettovermogenswaarde. Zelf rekent zij managementvergoedingen door en leent zij geld aan de dochters.
| Enkelvoudige winst-en-verliesrekening 2026 | Volgens het model | Met art. 2:402 BW |
|---|---|---|
| Doorbelaste managementvergoedingen | € 300.000 | |
| Lonen en salarissen | − € 210.000 | |
| Overige bedrijfskosten | − € 40.000 | |
| Rentebaten van groepsmaatschappijen | € 15.000 | |
| Vennootschapsbelasting over het eigen resultaat | − € 12.350 | |
| Overige baten en lasten na belastingen | € 52.650 | |
| Resultaat uit deelnemingen na belastingen | € 1.240.000 | € 1.240.000 |
| Resultaat na belastingen | € 1.292.650 | € 1.292.650 |
Het eigen resultaat vóór belastingen is € 300.000 − € 210.000 − € 40.000 + € 15.000 = € 65.000. Na € 12.350 belasting blijft € 52.650 over: het saldo in de derde kolom. Omdat er geen minderheidsaandeelhouders zijn en de deelnemingen tegen nettovermogenswaarde staan, toont de geconsolideerde winst-en-verliesrekening hetzelfde groepsresultaat van € 1.292.650, maar dan uitgesplitst naar omzet en kosten van de hele groep. De toelichting bij die geconsolideerde rekening krijgt de zin over de toepassing van artikel 2:402.
Stel dat de groep op 31 december 2027 en op 31 december 2028 binnen de kleine grenzen blijft. Dan mag Bakkersgroep Noord over 2028 met art. 2:407 lid 2 BW stoppen met consolideren. Met de geconsolideerde jaarrekening vervalt ook de beknopte vorm: de enkelvoudige rekening volgt weer het model, met de vereenvoudigingen voor kleine rechtspersonen.
Waar het bij de beknopte rekening misgaat
- De vorm gebruiken terwijl er geen geconsolideerde jaarrekening is, bijvoorbeeld bij een tussenholding die art. 2:408 BW toepast.
- De zin in de toelichting bij de geconsolideerde jaarrekening vergeten (lid 1, tweede zin).
- Het resultaat uit deelnemingen vóór belastingen tonen. De wet vraagt het bedrag na de belasting die erop drukt.
- Denken dat ook de enkelvoudige balans korter mag. Het artikel gaat alleen over de winst-en-verliesrekening; balans en toelichting blijven volledig. Wel mogen de opgaven over deelnemingen van art. 2:379 BW en art. 2:414 BW samen worden opgenomen (art. 2:379 lid 5 BW).
- Vermeldingen die niet aan een regel van de rekening hangen, laten vallen. Het gemiddeld aantal werknemers (art. 2:382 BW) en de bezoldiging van bestuurders (art. 2:383 BW) blijven verplicht; volgens RJ 217.501 mag u die bezoldiging in de toelichting op de geconsolideerde of op de enkelvoudige jaarrekening geven.
Waar artikel 2:402 op aansluit
- Artikel 2:361 BW: de jaarrekening omvat de geconsolideerde jaarrekening als de rechtspersoon die opstelt.
- Artikelen 2:405–2:414 BW: hoe de geconsolideerde jaarrekening is opgebouwd.
- Artikel 2:406 BW en artikel 2:407 BW: wanneer u moet consolideren en wanneer niet.
- Artikel 2:403 BW: de vrijstelling aan de kant van de dochter.
- RJ 305 en RJ 217 voor middelgrote en grote rechtspersonen; voor klein RJk B3.
Zo werkt het bij Jaarrekening.io
In de consolidatiemodule van Jaarrekening.io zet u per groep de beknopte enkelvoudige winst-en-verliesrekening aan. Het documentvoorbeeld toont die rekening dan met de twee regels en het resultaat, en de toelichting bij de geconsolideerde jaarrekening krijgt de vermelding. Staat de rechtspersoon als beursgenoteerd of met een categorie organisatie van openbaar belang in de app, dan blijft de volledige vorm staan. De consolidatiemodule is gebouwd, maar staat nog niet in het menu van de app.
Bronnen
- Art. 2:402 BW: vrijstelling voor de enkelvoudige winst-en-verliesrekening, tekst geldend vanaf 1 juli 2026 (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:398 BW: organisaties van openbaar belang (lid 7), tekst geldend vanaf 1 juli 2026 (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:361 BW: begrip jaarrekening, tekst geldend vanaf 1 juli 2026 (wetten.overheid.nl)
- Richtlijnen voor de jaarverslaggeving (rjnet.nl)
- RJ-Uiting 2026-8: definitief gewijzigde Richtlijn 217 Consolidatie, 24 augustus 2026 (rjnet.nl)
Veelgestelde vragen
Mag een holding zonder geconsolideerde jaarrekening artikel 2:402 BW gebruiken?
Nee. De vrijstelling geldt alleen als de rechtspersoon zijn eigen financiële gegevens verwerkt in zijn eigen geconsolideerde jaarrekening. Een holding die op grond van art. 2:407 lid 2 of art. 2:408 BW niet consolideert, richt haar enkelvoudige winst-en-verliesrekening volgens het gewone model in.
Welke posten blijven over in de beknopte winst-en-verliesrekening van art. 2:402 BW?
De wet eist maar één aparte regel: wat de deelnemingen opleveren, gemeten na de belasting die erop drukt. De overige baten en lasten mogen samen als één saldo na belastingen staan. Samen geven zij het resultaat na belastingen, dat gelijk blijft aan de volledige rekening.
Moet de toepassing van artikel 2:402 BW in de toelichting staan?
Ja. De toelichting bij de geconsolideerde jaarrekening meldt dat de vrijstelling is toegepast (art. 2:402 lid 1, tweede zin, BW). Eén zin volstaat.
Geldt artikel 2:402 BW voor een beursgenoteerde vennootschap of een bank?
Nee. Lid 2 sluit de organisaties van openbaar belang van art. 2:398 lid 7 BW uit: rechtspersonen met effecten op een gereglementeerde markt in de EU, kredietinstellingen, verzekeraars en organisaties die bij algemene maatregel van bestuur zijn aangewezen. Zij geven een volledige enkelvoudige winst-en-verliesrekening.
Wat is het verschil tussen art. 2:402 en art. 2:403 BW?
Art. 2:402 BW geldt voor de moeder die zelf consolideert en raakt alleen haar enkelvoudige winst-en-verliesrekening. Art. 2:403 BW geldt voor een groepsmaatschappij die door een ander wordt geconsolideerd; met instemming van haar aandeelhouders en een aansprakelijkheidsverklaring vervallen de inrichtingsvoorschriften, de controle en de deponering van haar eigen jaarrekening.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten