Foutherstel in de jaarrekening (RJ 150): een fout uit vorig jaar herstellen
Een vastgestelde jaarrekening blijkt een fout te bevatten. U herstelt haar niet door de oude jaarrekening te vervangen, maar in de eerstvolgende jaarrekening. Zo werkt dat, met een doorgerekend voorbeeld.
Het korte antwoord
Ontdekt u na de vaststelling een materiële fout in een eerdere jaarrekening, dan herstelt u die in de eerstvolgende jaarrekening die nog niet is vastgesteld. U herrekent het beginvermogen, boekt het cumulatieve effect rechtstreeks in het eigen vermogen en past de vergelijkende cijfers aan. Een niet-materiële fout boekt u gewoon in het lopende jaar.
Bijgewerkt op 27 oktober 2026
Kerngegevens
| Wettelijke basis | art. 2:362 lid 6 BW (ernstig tekortschieten na vaststelling) en art. 2:363 lid 5 BW (vergelijkende cijfers) |
| Versie | RJ 150 (versie 2021) geldt sinds boekjaar 2022, ongewijzigd in de edities 2025 tot en met 2027 |
| Micro en klein | RJk A3.3; sinds editie 2026 met een voorbeeld voor een vrijwillig mutatieoverzicht |
| Materiële fout | Herstel via het eigen vermogen en de vergelijkende cijfers |
| Niet-materiële fout | Herstel in het resultaat van de eerste jaarrekening die nog moet worden opgemaakt |
Wanneer is het een fout, en wanneer materieel?
Een fout is een onjuistheid in een jaarrekening die pas na de vaststelling aan het licht komt: iets verkeerd verwerkt of gewaardeerd, verkeerd ingedeeld of onvolledig toegelicht (RJ 150.103; RJk A3.303). Materieel is de fout als zij, alleen of samen met andere fouten, beslissingen van lezers van de jaarrekening kan beïnvloeden. Dat beoordeelt u op omvang én aard. Een nieuwe schatting is geen fout; die volgt RJ 145.
Ontdekt u de fout vóór de vaststelling, dan is het geen foutherstel maar een gebeurtenis na balansdatum die de toestand op balansdatum verduidelijkt: u past de nog niet vastgestelde jaarrekening aan (RJ 160.204; RJk A4.104). Zie RJ 160.
Wat de wet zegt
De jaarrekening wordt vastgesteld met inachtneming van hetgeen omtrent de financiële toestand op de balansdatum is gebleken tussen het opmaken van de jaarrekening en de algemene vergadering waarin zij wordt behandeld, voor zover dat onontbeerlijk is voor het in lid 1 bedoelde inzicht. Blijkt nadien dat de jaarrekening in ernstige mate tekortschiet in het geven van dit inzicht, dan bericht het bestuur daaromtrent onverwijld aan de leden of aandeelhouders en deponeert een mededeling daaromtrent bij het handelsregister; bij de mededeling wordt een accountantsverklaring gevoegd, indien de jaarrekening overeenkomstig artikel 393 is onderzocht.
De lat "in ernstige mate tekortschiet" ligt hoger dan "materieel". Bij elke materiële fout volgt herstel in de volgende jaarrekening. Alleen als de oude jaarrekening ernstig tekortschoot, komt daar een onverwijlde mededeling aan aandeelhouders en een deponering bij het handelsregister bij, met een accountantsverklaring als de jaarrekening was gecontroleerd. Over die mededeling: Kan ik een gedeponeerde jaarrekening corrigeren?
Zoveel mogelijk wordt bij iedere post van de jaarrekening het bedrag van het voorafgaande boekjaar vermeld; voor zover nodig, wordt dit bedrag ter wille van de vergelijkbaarheid herzien en wordt de afwijking ten gevolge van de herziening toegelicht.
Zo herstelt u een materiële fout
- Herstel in de eerste jaarrekening die nog niet is vastgesteld nadat u de fout ontdekte (RJ 150.201; RJk A3.304).
- Herreken het eigen vermogen aan het einde van het vorige boekjaar alsof de fout nooit was gemaakt, inclusief het belastingeffect.
- Boek het verschil, het cumulatieve effect, rechtstreeks in het eigen vermogen aan het begin van het huidige boekjaar, niet in het resultaat (RJ 150.202; RJk A3.305).
- Herzie ook de vergelijkende cijfers. Het deel dat op jaren vóór het vorige boekjaar betrekking heeft, toont u als mutatie in het beginvermogen van dat vorige jaar (RJ 150.205; RJk A3.308).
- Vermeld in de toelichting dat het om herstel van een materiële fout gaat, wat de fout was, hoe groot zij was en wat het herstel doet (RJ 150.204; RJk A3.307).
De vastgestelde jaarrekening van vorig jaar blijft wat zij is. De aangepaste vergelijkende cijfers dienen alleen de vergelijkbaarheid. Zijn ze praktisch niet aan te passen, dan vermeldt u waarom en wat de aanpassing zou zijn geweest.
Casus: vergeten vakantiegeld bij Installatiebedrijf Kroon BV
Installatiebedrijf Kroon BV (fictief, klein) stelde de jaarrekening 2025 vast op 12 juni 2026. Bij het opmaken van de jaarrekening 2026, in maart 2027, blijkt dat Kroon nooit een reservering heeft geboekt voor opgebouwd, nog niet uitbetaald vakantiegeld. Op 31 december 2024 was dat € 18.000, op 31 december 2025 € 21.000. Het tarief vennootschapsbelasting is 19%. Het bestuur vindt de fout materieel: de schulden stonden te laag en de solvabiliteit te gunstig. Ernstig tekortschieten is het niet, dus een mededeling volgens art. 2:362 lid 6 BW is niet nodig.
| Gerapporteerd | Herstel vóór belasting | Belastingeffect 19% | Herrekend | |
|---|---|---|---|---|
| Eigen vermogen 31-12-2024 | € 310.000 | − € 18.000 | + € 3.420 | € 295.420 |
| Resultaat 2025 | € 64.000 | − € 3.000 | + € 570 | € 61.570 |
| Eigen vermogen 31-12-2025 | € 374.000 | − € 21.000 | + € 3.990 | € 356.990 |
- In de jaarrekening 2026 wordt het beginvermogen per 1 januari 2026 € 356.990: een rechtstreekse mutatie van − € 17.010 ten opzichte van de gerapporteerde € 374.000. Het resultaat 2026 blijft hierbuiten.
- De vergelijkende cijfers over 2025 tonen een resultaat van € 61.570 en, op de balans per 31 december 2025, € 21.000 meer overlopende passiva en € 3.990 minder te betalen vennootschapsbelasting.
- Het deel dat vóór 2025 ligt, € 14.580, staat in het vergelijkende mutatieoverzicht als mutatie per 1 januari 2025. Controle: € 14.580 + € 2.430 = € 17.010.
- De journaalpost in 2026: overige reserves € 17.010 en te betalen vennootschapsbelasting € 3.990 aan reservering vakantiegeld € 21.000.
De vennootschapsbelasting over 2024 en 2025 regelt Kroon apart met de Belastingdienst; het herstel in de jaarrekening verandert een aanslag niet vanzelf.
Een fout die niet materieel is
Een niet-materiële fout herstelt u in de eerste jaarrekening die op het moment van ontdekking nog moet worden opgemaakt, via de winst-en-verliesrekening en bij de post waar het bedrag hoort (RJ 150.203; RJk A3.306). Een vergeten factuur voor onderhoud van € 1.800 uit 2025 boekt Kroon dus in 2026 bij de onderhoudskosten, zonder aanpassing van beginvermogen of vergelijkende cijfers.
Wat elke klasse doet
| Klasse | Herstel | Toelichting |
|---|---|---|
| Micro | Zoals hierboven: beginvermogen en vergelijkende cijfers (RJk M1.301) | Geen toelichting volgens afdeling 5 en 6; de herziening van de vergelijkende cijfers vermeldt de micro kort onder de balans (art. 2:363 lid 5 BW, afdeling 2) |
| Klein | RJk A3.304 tot en met A3.308 | Verplicht: dat het om foutherstel gaat, aard en omvang van de fout, het effect en de verschillen met de oorspronkelijke vergelijkende cijfers (A3.307 en A3.308). Een mutatieoverzicht van het eigen vermogen is vrijwillig |
| Middelgroot en groot | RJ 150.201 tot en met 150.206 | Als klein, plus het herstel in het verplichte mutatieoverzicht (art. 2:378 BW) en in meerjarenoverzichten waar dat praktisch kan (RJ 150.206). De accountant beoordeelt het herstel bij de controle |
Veelgemaakte fouten
- Een materiële fout als "baten en lasten voorgaande jaren" in het resultaat van dit jaar boeken.
- De gedeponeerde jaarrekening van vorig jaar laten vervangen in plaats van herstellen in de volgende.
- Het belastingeffect vergeten, waardoor het eigen vermogen te ver daalt.
- Alleen de balans herrekenen en de vergelijkende winst-en-verliesrekening laten staan.
- Een fout die al vóór de vaststelling bekend was, pas in het volgende jaar herstellen.
Zo werkt het bij Jaarrekening.io
Jaarrekening.io vraagt of in de jaarrekening een materiële fout uit een eerdere jaarrekening is hersteld, en zo ja wat de fout was, het effect op het eigen vermogen en op het vorige resultaat, en of de vergelijkende cijfers zijn aangepast. Die gegevens komen in de toelichting, ook bij een kleine rechtspersoon. Bij een micro wijst de vragenlijst erop dat een herziening van de vergelijkende cijfers vermeld moet worden. De herrekening zelf boekt u in de cijfers.
Bronnen
- Art. 2:362 BW: vaststelling en mededeling bij ernstige tekortkoming (lid 6) (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:363 BW: herziening van vergelijkende cijfers (lid 5) (wetten.overheid.nl)
- RJ-Uiting 2025-10: verduidelijkingen RJk A3, met voorbeeld foutherstel (rjnet.nl)
- Raad voor de Jaarverslaggeving: Richtlijnen (rjnet.nl)
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen foutherstel en een gebeurtenis na balansdatum?
Het moment van ontdekken. Blijkt een fout vóór de vaststelling van de jaarrekening, dan past u die jaarrekening nog aan; dat is een gebeurtenis na balansdatum die de toestand op balansdatum verduidelijkt (RJ 160.204). Blijkt de fout pas na de vaststelling, dan herstelt u haar in de eerstvolgende jaarrekening volgens RJ 150 of RJk A3.3.
Moet ik een gedeponeerde jaarrekening opnieuw deponeren als er een fout in zit?
Meestal niet. Een materiële fout herstelt u in de eerstvolgende jaarrekening die nog niet is vastgesteld. Schiet de oude jaarrekening in ernstige mate tekort in het inzicht, dan meldt het bestuur dat direct aan de aandeelhouders en deponeert het een mededeling bij het handelsregister, met een accountantsverklaring als de jaarrekening was gecontroleerd (art. 2:362 lid 6 BW).
Mag ik een fout uit vorig jaar via de winst-en-verliesrekening corrigeren?
Alleen als de fout niet materieel is. Een niet-materiële fout boekt u in het resultaat van het lopende jaar, bij de post waar zij hoort. Een materiële fout gaat via het beginvermogen en de aangepaste vergelijkende cijfers, niet via het resultaat (RJ 150.202 en 150.203, RJk A3.305 en A3.306).
Moet een kleine BV foutherstel toelichten?
Ja. Ook de kleine rechtspersoon vermeldt dat een materiële fout is hersteld, de aard en omvang ervan, het effect van het herstel en de verschillen met de oorspronkelijke vergelijkende cijfers (RJk A3.307 en A3.308, met art. 2:363 lid 5 BW). Die toelichting wordt met de balans gedeponeerd.
Wat als ik de vergelijkende cijfers niet kan aanpassen?
Dan vermeldt u in de toelichting waarom aanpassing praktisch niet mogelijk is en wat de aard van de aanpassing zou zijn geweest (RJ 150.205, RJk A3.308). Het cumulatieve effect verwerkt u wel in het beginvermogen van het huidige jaar.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten