Artikel 2:363 BW: indeling, salderen en vergelijkende cijfers

Het korte antwoord

Volgens artikel 2:363 BW dient de indeling van de jaarrekening het inzicht. Posten die apart moeten staan, streept u niet tegen elkaar weg; posten van te verwaarlozen betekenis mogen opgaan in andere. De indeling wijzigt alleen met een goede reden en bij elke post staat het bedrag van vorig jaar. Lid 6 is de grondslag van het Besluit modellen jaarrekening.

Bijgewerkt op 27 oktober 2026

Kerngegevens

Lid 1: indeling in dienst van het inzicht

1. De samenvoeging, de ontleding en de rangschikking van de gegevens in de jaarrekening en de toelichting op die gegevens zijn gericht op het inzicht dat de jaarrekening krachtens artikel 362 lid 1 beoogt te geven. Daarbij worden de voorschriften krachtens lid 6 en de andere afdelingen van deze titel in acht genomen. De toelichting houdt de volgorde van de vermelding van de posten aan.

Wat betekent dit

Samenvoegen, uitsplitsen en ordenen doet u met één doel: de lezer moet het beeld krijgen dat art. 2:362 lid 1 BW vraagt. Binnen die vrijheid houdt u zich aan de modellen en aan de posten die afdeling 3 en 4 voorschrijven. De laatste zin is praktisch: de toelichting volgt de volgorde van de balans en de winst-en-verliesrekening, zodat de lezer bij elke post de uitleg op dezelfde plek vindt (RJk A1.309, B18.103).

Lid 2: niet salderen

2. Het is niet geoorloofd in de jaarrekening activa en passiva of baten en lasten tegen elkaar te laten wegvallen, indien zij ingevolge deze titel in afzonderlijke posten moeten worden opgenomen.

Wat betekent dit

Een vordering en een schuld blijven op de balans naast elkaar staan, ook bij dezelfde bank of dezelfde klant. RJ 115.301 maakt een onderscheid. Verrekening in juridische zin laat de vordering en de schuld echt tenietgaan; dan staan ze niet meer op de balans. Salderen gaat alleen over de presentatie. Het moet als twee voorwaarden samen gelden, en is anders niet toegestaan: u heeft een afdwingbaar recht om per saldo af te rekenen, en u bent ook echt van plan het saldo of beide posten tegelijk af te wikkelen (RJ 115.305; voor micro en klein RJk A2.115).

Typische fouten: een rekening-courant met de aandeelhouder die het ene jaar debet en het andere credit staat, wegstrepen tegen een lening van dezelfde aandeelhouder; omzet en inkoopkosten van doorbelaste kosten tegen elkaar laten wegvallen; een positief en een negatief banksaldo bij verschillende banken als één bedrag tonen.

Lid 3: posten van te verwaarlozen betekenis

3. Een post behoeft niet afzonderlijk te worden vermeld, indien deze in het geheel van de jaarrekening van te verwaarlozen betekenis is voor het wettelijk vereiste inzicht. Krachtens deze titel vereiste vermeldingen mogen achterwege blijven voor zover zij op zichzelf genomen en tezamen met soortgelijke vermeldingen voor dit inzicht van te verwaarlozen betekenis zouden zijn. Vermeldingen krachtens de artikelen 378, 382 en 383 mogen evenwel niet achterwege blijven.

Wat betekent dit

Dit is de wettelijke grondslag van materialiteit. Een kleine post mag opgaan in een andere, en een vermelding mag vervallen als zij, ook opgeteld bij soortgelijke vermeldingen, niets toevoegt. Drie vermeldingen vallen er nooit onder: het verloop van het eigen vermogen (art. 2:378), het aantal werknemers (art. 2:382) en de bezoldiging van bestuurders (art. 2:383); RJ 115.211 bevestigt dat.

Voor de praktijk geeft de RJ getallen als hulpmiddel. Op de balans: zet een post apart als hij meer dan 5% van het balanstotaal of 10% van zijn rubriek is, en voeg hem gerust samen als hij onder 1% van het balanstotaal blijft (RJ 115.214). In de winst-en-verliesrekening liggen de drempels op 5% van het bruto-bedrijfsresultaat en 10% van de rubriek (RJ 115.215). Vanaf boekjaar 2027 komt daar een kwalitatieve toets bij: u beoordeelt ook of posten zo verschillen in aard, functie, waardering, onzekerheid of looptijd dat ze apart moeten staan (RJ 115.213a; RJk A2.113a).

Lid 4 en 5: dezelfde indeling en de cijfers van vorig jaar

4. De indeling van de balans en van de winst- en verliesrekening mag slechts wegens gegronde redenen afwijken van die van het voorafgaande jaar; in de toelichting worden de verschillen aangegeven en worden de redenen die tot afwijking hebben geleid, uiteengezet.

5. Zoveel mogelijk wordt bij iedere post van de jaarrekening het bedrag van het voorafgaande boekjaar vermeld; voor zover nodig, wordt dit bedrag ter wille van de vergelijkbaarheid herzien en wordt de afwijking ten gevolge van de herziening toegelicht.

Wat betekent dit

Bestendigheid: een lezer moet twee jaren naast elkaar kunnen leggen. Een andere indeling mag, maar alleen met een goede reden, zoals een nieuwe activiteit of een overstap van de categoriale naar de functionele winst-en-verliesrekening. In de toelichting zegt u wat er veranderde en waarom (RJk A3.114).

Bij elke post staat het bedrag van vorig jaar. Hebt u de indeling gewijzigd, een stelselwijziging doorgevoerd of een materiële fout hersteld, dan past u de vergelijkende cijfers aan en licht u het verschil toe (RJk A3.111 en A3.307; RJ 140 en RJ 150). In het eerste boekjaar is er geen vorig jaar; de kolom blijft dan leeg. Zie ook moet ik vergelijkende cijfers opnemen.

Lid 6: het Besluit modellen jaarrekening

6. Wij kunnen voor de indeling van de jaarrekening bij algemene maatregel van bestuur modellen en nadere voorschriften vaststellen, die gelden voor de daarbij omschreven rechtspersonen. Bij de toepassing daarvan worden de indeling, benaming en omschrijving van de daarin voorkomende posten aangepast aan de aard van het bedrijf van de rechtspersoon, voor zover dat krachtens de algemene maatregel is toegelaten.

1. De balans van een naamloze of besloten vennootschap moet zijn ingericht overeenkomstig model A of model B, de winst- en verliesrekening overeenkomstig model E of model F. Deze modellen zijn als bijlage bij dit besluit gevoegd.

2. Is artikel 396 van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek van toepassing, dan kan de vennootschap voor de balans ook model C of model D kiezen en voor de winst- en verliesrekening model I of model J. Deze modellen zijn bij dit besluit gevoegd.

3. Dit besluit is niet van toepassing op een rechtspersoon als bedoeld in artikel 395a van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.

Wat betekent dit

Op grond van lid 6 bestaat het Besluit modellen jaarrekening. Het is verplicht voor de BV en de NV. Model A en C zetten de balans onder elkaar, met als tussentelling de vlottende activa min de kortlopende schulden; model B en D zetten activa en passiva tegenover elkaar. Model E deelt de winst-en-verliesrekening naar soort kosten in, model F naar functie. C, D, I en J zijn de verkorte modellen voor klein; I en J beginnen met de brutomarge.

Een paar regels uit het Besluit die vaak vergeten worden: de benamingen vaste activa, vlottende activa, kortlopende schulden, langlopende schulden, voorzieningen en eigen vermogen liggen vast (art. 5 lid 1); posten zonder bedrag laat u weg, tenzij vorig jaar er een bedrag stond (art. 4 lid 3); en een reeks genummerde posten mag naar de toelichting, als de som op de balans blijft staan (art. 8).

Voor wie het Besluit niet verplicht is, zoals de coöperatie, de commerciële stichting en de microrechtspersoon, raden de RJ en de RJk aan het toch zoveel mogelijk te volgen (RJ 115.216; RJk A2.114a, nieuw vanaf boekjaar 2027).

Casus: de doorbelaste kosten en de bankrekeningen

Hoeksteen Projectinrichting BV (fictief, klein) richt kantoren in. Zij koopt meubilair in voor klanten en factureert het door met een opslag. Haar concept-jaarrekening 2025 toont als netto-omzet alleen de opslag van € 180.000; de doorgefactureerde inkoop van € 1.420.000 is tegen de inkoopkosten weggestreept. Daarnaast toont zij één post liquide middelen van € 35.000: een tegoed van € 95.000 bij bank A en een rood staand krediet van € 60.000 bij bank B.

Omdat Hoeksteen het meubilair zelf koopt en het risico draagt, zijn de verkoop en de inkoop omzet en kosten; ze mogen niet tegen elkaar wegvallen. Voor de banken heeft zij geen afspraak die de saldi juridisch afdwingbaar verrekent, dus staan ze apart. De brutomarge blijft gelijk; balanstotaal en omzet stijgen. Let op: de omzet telt mee voor de grootteklasse. Met € 1,6 miljoen blijft Hoeksteen ruim binnen de omzetgrens voor klein (€ 15 miljoen).

Klein mag de winst-en-verliesrekening laten beginnen bij het bruto-bedrijfsresultaat (art. 2:396 lid 4 BW) en die maakt zij niet openbaar. Het verschil zit dan vooral in de balans, waar bank A en bank B apart staan, in de omzet die Hoeksteen voor de groottetoets gebruikt en in de volledige winst-en-verliesrekening die de bank opvraagt.

Per grootteklasse

Veelgemaakte fouten

• Debet- en creditsaldi bij verschillende banken tot één bedrag liquide middelen samentrekken.
• Een nieuwe indeling invoeren zonder de cijfers van vorig jaar aan te passen of het verschil toe te lichten.
• Een stelselwijziging of foutherstel alleen in het lopende jaar verwerken, terwijl de vergelijkende cijfers moeten worden aangepast.
• De verplichte benamingen van het Besluit vervangen, bijvoorbeeld 'reserves' in plaats van 'eigen vermogen'.
• Het aantal werknemers of de bestuurdersbezoldiging weglaten met een beroep op materialiteit; lid 3 sluit dat uit.

Zo werkt het bij Jaarrekening.io

Jaarrekening.io deelt de balans in volgens model B en de winst-en-verliesrekening volgens model E of F. De cijfers van vorig jaar haalt u uit het vorige boekjaar in de app, de saldibalans van vorig jaar of de pdf van de vorige jaarrekening; in het eerste boekjaar blijft die kolom leeg. De app toetst of de balans in beide kolommen sluit.

Bronnen

• Art. 2:363 BW, tekst geldend vanaf 1 juli 2026 (wetten.overheid.nl)
• Wijzigingenoverzicht art. 2:363 BW (wetten.overheid.nl)
• Besluit modellen jaarrekening, geldend vanaf 1 november 2015 (wetten.overheid.nl)
• RJ-Uiting 2026-6: ontwerp-Richtlijnen naar aanleiding van IFRS 18, definitief op 1 juli 2026 (rjnet.nl)
• Raad voor de Jaarverslaggeving: Ten geleides bij de bundels

Lees ook