Artikel 2:362 BW: het inzichtvereiste en de keuzes van de jaarrekening

Het korte antwoord

De jaarrekening moet volgens maatschappelijk aanvaarde normen een zodanig inzicht geven dat een lezer verantwoord kan oordelen over vermogen en resultaat, en waar mogelijk over solvabiliteit en liquiditeit. Daarnaast regelt artikel 2:362 BW de balans voor of na winstbestemming, aanvullen en afwijken, het toerekeningsbeginsel, herstel na vaststelling, taal en valuta, en de keuze voor IFRS.

Bijgewerkt op 27 oktober 2026

Kerngegevens

Lid 1: het inzichtvereiste

1. De jaarrekening geeft volgens normen die in het maatschappelijk verkeer als aanvaardbaar worden beschouwd een zodanig inzicht dat een verantwoord oordeel kan worden gevormd omtrent het vermogen en het resultaat, alsmede voor zover de aard van een jaarrekening dat toelaat, omtrent de solvabiliteit en de liquiditeit van de rechtspersoon. Indien de internationale vertakking van zijn groep dit rechtvaardigt kan de rechtspersoon de jaarrekening opstellen naar de normen die in het maatschappelijk verkeer in een van de andere lidstaten van de Europese Gemeenschappen als aanvaardbaar worden beschouwd en het in de eerste volzin bedoelde inzicht geven.

Wat betekent dit

Dit is de maatstaf voor de hele jaarrekening. De wet schrijft niet elke boeking voor; zij vraagt dat een lezer, zoals een bank, leverancier of aandeelhouder, op basis van de cijfers een verantwoord oordeel kan vormen. De normen die daarbij als aanvaardbaar gelden, zijn in de praktijk de Richtlijnen: de RJk voor micro en klein, de RJ voor middelgroot en groot. Wat hun juridische status is, staat bij is de RJ verplicht.

Het vereiste geldt voor elke klasse, ook voor micro. Wie aan alle losse voorschriften voldoet maar een misleidend beeld geeft, voldoet niet aan lid 1. De tweede zin, normen uit een andere EU-lidstaat, is bedoeld voor Nederlandse groepsonderdelen van internationale groepen en wordt zelden gebruikt.

Lid 2 en 3: balans en winst-en-verliesrekening

2. De balans met de toelichting geeft getrouw, duidelijk en stelselmatig de grootte van het vermogen en zijn samenstelling in actief- en passiefposten op het einde van het boekjaar weer. De balans mag het vermogen weergeven, zoals het wordt samengesteld met inachtneming van de bestemming van de winst of de verwerking van het verlies, of, zolang deze niet vaststaat, met inachtneming van het voorstel daartoe. Bovenaan de balans wordt aangegeven of daarin de bestemming van het resultaat is verwerkt.

3. De winst- en verliesrekening met de toelichting geeft getrouw, duidelijk en stelselmatig de grootte van het resultaat van het boekjaar en zijn afleiding uit de posten van baten en lasten weer.

Wat betekent dit

Getrouw, duidelijk en stelselmatig zijn drie eisen: de cijfers kloppen met de werkelijkheid, de lezer kan ze volgen en u past elk jaar dezelfde werkwijze toe. Lid 2 geeft één keuze. U toont de balans vóór resultaatbestemming, met het resultaat als laatste post van het eigen vermogen (art. 11 Besluit modellen jaarrekening), of ná bestemming, met het voorgestelde dividend al als schuld of als aparte post in het eigen vermogen. Bovenaan de balans zegt u welke van de twee het is.

Hoe u een voorgesteld dividend toont, werkt RJ 160.208 uit voor middelgroot en groot. Middelgroot en groot vermelden daarnaast het voorstel tot bestemming (art. 2:380c BW); klein is daarvan vrijgesteld (art. 2:396 lid 7 BW).

Lid 4: aanvullen en afwijken

4. Indien het verschaffen van het in lid 1 bedoelde inzicht dit vereist, verstrekt de rechtspersoon in de jaarrekening gegevens ter aanvulling van hetgeen in de bijzondere voorschriften van en krachtens deze titel wordt verlangd. Indien dit noodzakelijk is voor het verschaffen van dat inzicht, wijkt de rechtspersoon van die voorschriften af; de reden van deze afwijking wordt in de toelichting uiteengezet, voor zover nodig onder opgaaf van de invloed ervan op vermogen en resultaat.

Wat betekent dit

Twee plichten. Geven de losse voorschriften te weinig inzicht, dan vult u aan. En leidt een voorschrift in een bijzonder geval tot een onjuist beeld, dan wijkt u ervan af, met de reden en het effect in de toelichting. RJ 110.106 tot en met 110.109 benadrukken dat de jaarrekening uiteindelijk aan lid 1 wordt getoetst. Afwijken is uitzonderlijk; een voorschrift dat u onhandig vindt, is geen reden.

Ook een microrechtspersoon, die geen toelichting hoeft te maken, kan door lid 4 iets moeten vermelden. RJk M1.202 noemt als voorbeelden een materiële onzekerheid over de continuïteit en een jaarrekening op liquidatiebasis. Die aanvulling komt dan ook in de openbaar gemaakte balans (RJk M1.401).

Lid 5: baten en lasten toerekenen

5. De baten en lasten van het boekjaar worden in de jaarrekening opgenomen, onverschillig of zij tot ontvangsten of uitgaven in dat boekjaar hebben geleid.

Wat betekent dit

De jaarrekening werkt op basis van toerekening, niet op kasbasis. Een factuur voor december die u in januari betaalt, is een last van december; een vooruitbetaalde jaarhuur verdeelt u over de maanden. Daaruit komen de overlopende posten van art. 2:364 BW voort. De enige wettelijke uitzondering is voor micro: zij mag voor de overige bedrijfskosten zonder overlopende posten werken, als zij dat onder de balans vermeldt (art. 2:395a lid 3 BW).

Lid 6: wat na het opmaken blijkt

6. De jaarrekening wordt vastgesteld met inachtneming van hetgeen omtrent de financiële toestand op de balansdatum is gebleken tussen het opmaken van de jaarrekening en de algemene vergadering waarin zij wordt behandeld, voor zover dat onontbeerlijk is voor het in lid 1 bedoelde inzicht. Blijkt nadien dat de jaarrekening in ernstige mate tekortschiet in het geven van dit inzicht, dan bericht het bestuur daaromtrent onverwijld aan de leden of aandeelhouders en deponeert een mededeling daaromtrent bij het handelsregister; bij de mededeling wordt een accountantsverklaring gevoegd, indien de jaarrekening overeenkomstig artikel 393 is onderzocht. Een rechtspersoon waarvan effecten zijn toegelaten tot de handel op een gereglementeerde markt als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht wordt geacht te hebben voldaan aan de verplichting om de mededeling, bedoeld in tweede volzin, te deponeren bij het handelsregister, indien zij de mededeling op grond van artikel 5:25m, vijfde lid, van die wet heeft toegezonden aan de Stichting Autoriteit Financiële Markten.

Wat betekent dit

Er zijn drie perioden. Wat u vóór het opmaken leert over de situatie op de balansdatum, verwerkt u gewoon (art. 2:384 lid 2 BW). Wat tussen opmaken en vaststellen blijkt, verwerkt u alleen als het onmisbaar is voor het inzicht; het bestuur maakt de jaarrekening dan opnieuw op. Wat na de vaststelling blijkt, verandert de vastgestelde jaarrekening niet. Schiet die daardoor in ernstige mate tekort, dan informeert het bestuur de aandeelhouders direct en deponeert het een mededeling bij de KVK (RJ 160.104 en 160.203; RJk A4.103 en A6.107).

Dat geldt voor elke grootteklasse. Alleen bij een gecontroleerde jaarrekening hoort bij de mededeling een accountantsverklaring. Hoe u een fout daarna in het volgende jaar herstelt, staat in RJ 150 Foutherstel en voor micro en klein in RJk A3; zie ook een gedeponeerde jaarrekening corrigeren.

Casus: het faillissement van de grootste afnemer

Velmoor Groothandel BV (fictief, klein) maakt de jaarrekening 2025 op 15 april 2026 op. Het eigen vermogen is € 140.000, de winst vóór belasting € 60.000. Op de balans staat een vordering van € 85.000 op de grootste afnemer. Op 20 mei 2026, drie weken vóór de algemene vergadering van 10 juni, gaat die afnemer failliet; de curator verwacht 10% uit te keren.

Het faillissement zegt iets over de toestand op 31 december: de afnemer was toen al niet meer gezond. Het effect draait de winst om in verlies en halveert het eigen vermogen ruim; dat is onmisbaar voor het inzicht. Het bestuur maakt de jaarrekening opnieuw op en de vergadering stelt de herziene versie vast. Het belastingeffect blijft hier voor de eenvoud buiten beschouwing.

Was het faillissement pas op 1 juli bekend geworden, na de vaststelling, dan bleef de jaarrekening 2025 staan. De afwaardering komt dan in 2026. Alleen als de vastgestelde jaarrekening hierdoor in ernstige mate tekortschiet, volgen het bericht aan de aandeelhouders en de mededeling bij de KVK.

Lid 7: vreemde valuta en een andere taal

7. Indien de werkzaamheid van de rechtspersoon of de internationale vertakking van zijn groep dat rechtvaardigt, mag de jaarrekening of alleen de geconsolideerde jaarrekening worden opgesteld in een vreemde geldeenheid. De posten worden in de Nederlandse taal omschreven, tenzij de algemene vergadering tot het gebruik van een andere taal heeft besloten.

Wat betekent dit

Een jaarrekening in dollars of ponden mag, maar alleen met een reden: de activiteiten zelf of de internationale groep. Werkt een BV in de praktijk in euro's, dan is één buitenlandse klant geen rechtvaardiging. Middelgroot en groot lichten de keuze toe; RJ 122.301 en 122.504 werken de omrekening en de toelichting uit. Het geplaatste kapitaal staat in de gekozen valuta tegen de koers op balansdatum (art. 2:373 lid 5 BW). Meer over de afweging leest u bij jaarrekening in dollars.

De posten staan in het Nederlands, tenzij de algemene vergadering een andere taal kiest. Een Engelstalige jaarrekening vraagt dus een besluit, niet alleen een vertaling; zie jaarrekening in het Engels.

Lid 8 tot en met 10: IFRS

8. Een rechtspersoon kan de jaarrekening opstellen volgens de door de International Accounting Standards Board vastgestelde en door de Europese Commissie goedgekeurde standaarden, mits de rechtspersoon daarbij alle voor hem van toepassing zijnde vastgestelde en goedgekeurde standaarden toepast. Een rechtspersoon die de geconsolideerde jaarrekening opstelt volgens deze titel, kan niet de enkelvoudige jaarrekening opstellen volgens de vastgestelde en goedgekeurde standaarden. Een rechtspersoon die de geconsolideerde jaarrekening opstelt volgens de in de eerste zin van dit lid genoemde standaarden, kan in de enkelvoudige jaarrekening de waarderingsgrondslagen toepassen die hij ook in de geconsolideerde jaarrekening heeft toegepast.

9. De rechtspersoon die de jaarrekening opstelt volgens de in lid 8 bedoelde standaarden, past van deze titel slechts de afdelingen 7 tot en met 10 en de artikelen 362, lid 6, een na laatste volzin, lid 7, laatste volzin en lid 10, 365 lid 2, 373, 379 leden 1 en 2, 380b, onderdeel d, 382, 382a, 383, 383b tot en met 383e, 389 leden 8 en 10, en 390 toe. Banken passen tevens artikel 421 lid 5 toe. Verzekeraars passen tevens artikel 441 lid 10 toe.

10. De rechtspersoon vermeldt in de toelichting volgens welke standaarden de jaarrekening is opgesteld.

Wat betekent dit

Elke rechtspersoon mag in plaats van Titel 9 de in de EU aanvaarde IFRS volgen, maar dan volledig. Er is één volgorde: de enkelvoudige jaarrekening mag alleen IFRS volgen als de geconsolideerde dat ook doet. Andersom mag een groep met een IFRS-geconsolideerde jaarrekening in de enkelvoudige jaarrekening Titel 9 volgen met de IFRS-waarderingsgrondslagen; die combinatie behandelt RJ 105, van kracht vanaf boekjaar 2026 (RJ 100.103 en 100.104).

Ook onder IFRS blijft een deel van Titel 9 gelden, waaronder de wettelijke reserves (art. 2:365 lid 2, 2:373, 2:389 lid 8 en 2:390 BW), het bestuursverslag en de openbaarmaking. Voor een gewone BV is IFRS zelden zinvol; de keuze speelt bij beursfondsen, die IFRS voor de geconsolideerde jaarrekening al verplicht volgen, en bij dochters van IFRS-groepen. Zie IFRS of Dutch GAAP.

Per grootteklasse

Veelgemaakte fouten

• Niet bovenaan de balans vermelden of de resultaatbestemming is verwerkt.
• Een vastgestelde jaarrekening opnieuw deponeren met andere cijfers. De vastgestelde versie blijft; bij ernstig tekortschieten volgt een mededeling, en het herstel komt in het volgende jaar.
• In dollars rapporteren zonder dat de activiteiten of de groep dat rechtvaardigen.
• De jaarrekening in het Engels opstellen zonder besluit van de algemene vergadering.

Zo werkt het bij Jaarrekening.io

Jaarrekening.io maakt de balans op vóór resultaatbestemming, met het resultaat als laatste post van het eigen vermogen; een balans ná bestemming biedt de app nog niet aan. De jaarrekening is in euro. Voert een middelgrote of grote rechtspersoon haar administratie in een andere valuta, dan waarschuwt de AI-toets dat de cijfers eerst naar euro moeten worden omgerekend.

Bronnen

• Art. 2:362 BW, tekst geldend vanaf 1 juli 2026 (wetten.overheid.nl)
• Wijzigingenoverzicht art. 2:362 BW (wetten.overheid.nl)
• Art. 11 Besluit modellen jaarrekening: resultaatbestemming bovenaan de balans (wetten.overheid.nl)
• Raad voor de Jaarverslaggeving: grote bundel
• Raad voor de Jaarverslaggeving: kleine bundel

Lees ook