Jaarrekening groothandel: voorraad, marge en debiteuren
Een groothandel verdient kleine marges over grote volumes. Twee balansposten beslissen dan over het resultaat: de voorraad in het magazijn en het geld dat afnemers nog schuldig zijn.
Het korte antwoord
In de jaarrekening van een groothandel draait het om voorraad en debiteuren. Handelsgoederen staan tegen verkrijgingsprijs, bepaald met gewogen gemiddelde prijzen, fifo of een soortgelijke regel (art. 2:385 lid 2 BW). Is de opbrengstwaarde op balansdatum lager, dan waardeert u af (art. 2:387 lid 2 BW). Vorderingen die u niet verwacht te innen, boekt u af als last.
Bijgewerkt op 30 oktober 2026
Kerngegevens
| Voorraad | Inkoopprijs plus bijkomende kosten, de verkrijgingsprijs van art. 2:388 lid 1 BW |
| Afwaardering | Naar de lagere opbrengstwaarde op balansdatum (art. 2:387 lid 2 BW) |
| Debiteuren | Onder de vorderingen, na aftrek van oninbare bedragen; middelgroot en groot tonen handelsdebiteuren apart (art. 2:370 lid 1 BW) |
Wat kost de voorraad: verkrijgingsprijs en volgorde
Handelsgoederen staan onder de voorraden (art. 2:369 BW). De verkrijgingsprijs is de inkoopprijs plus de bijkomende kosten (art. 2:388 lid 1 BW): invoerrechten, vracht en behandeling tot in uw magazijn. Kortingen en bonussen van leveranciers gaan van de verkrijgingsprijs af zodra het waarschijnlijk is dat u ze ontvangt of verrekent (RJ 220, alinea 303).
Omdat u hetzelfde artikel tegen wisselende prijzen inkoopt, kiest u een rekenregel: gewogen gemiddelde prijzen, fifo, lifo of een soortgelijke methode (art. 2:385 lid 2 BW). Bij stijgende inkoopprijzen geeft fifo een hogere voorraadwaarde, en daarmee een hogere winst, dan het gewogen gemiddelde.
Van wie is de voorraad op 31 december?
Op de balans staat de voorraad waarover u beschikt, en dat is niet altijd wat er in het magazijn ligt. Contracten voor latere in- en verkoop tellen niet mee (RJ 220, alinea 204).
| Situatie | Uw voorraad? | Waarom |
|---|---|---|
| Goederen onderweg van de leverancier | Hangt af van de leveringsconditie | Bepalend is wanneer het risico op u overgaat |
| Uw goederen in consignatie bij een afnemer | Ja | Zonder afnameverplichting van de afnemer is er niet verkocht (RJ 220, alinea 203) |
| Goederen van een leverancier in consignatie bij u | Nee | U beschikt er niet over voor eigen rekening |
| Verkocht en gefactureerd, nog niet opgehaald | Hangt af van de afspraak | Omzet volgt de overdracht van risico's, niet de factuur (RJ 270, alinea 110) |
Afwaarderen: incourant, beschadigd of in prijs gedaald
Vlottende activa staan tegen de actuele waarde als die op balansdatum lager is dan de verkrijgingsprijs (art. 2:387 lid 2 BW). Voor voorraad is dat de opbrengstwaarde: het bedrag waarvoor u de partij kunt verkopen, na aftrek van de kosten die u daarvoor nog maakt. Aanleidingen zijn beschadiging, veroudering, incourantie en gedaalde verkoopprijzen (RJ 220, alinea 323). U beoordeelt dat per artikel of per groep verwante artikelen (alinea 324).
Debiteuren en kredietrisico
Leveren op rekening is in de groothandel de norm, en ook voor handelsdebiteuren geldt de regel van de lagere waarde. Maak een ouderdomsanalyse en beoordeel de grote posten afzonderlijk: loopt er een betalingsregeling, een geschil, surseance of faillissement? Wat u niet verwacht te innen, brengt u in mindering op de vordering. Dat gebeurt niet via een voorziening aan de passiefzijde (art. 2:374 lid 2 BW) en ook niet door de omzet te verlagen: een afboeking wegens kredietrisico is een last (RJ 270, alinea 106).
Betalingskortingen en omzetbonussen aan afnemers zijn wél een aftrekpost van de netto-omzet (art. 2:377 lid 6 BW).
Rekenvoorbeeld: oude modellen en een afnemer in surseance
Een fictieve distributeur heeft op 31 december 500 keukenapparaten in voorraad tegen € 100 per stuk: € 50.000. Honderd daarvan zijn oude modellen die na verkoopkosten nog € 70 opbrengen. De afwaardering is 100 × € 30 = € 3.000; de voorraad staat voor € 47.000 op de balans.
De debiteuren bedragen € 400.000. Eén afnemer met een schuld van € 25.000 heeft surseance van betaling; de bewindvoerder verwacht 20% uit te keren. De BV boekt € 20.000 af. Van de overige posten is € 30.000 ouder dan negentig dagen; daarvan verwacht zij 10% niet te innen: € 3.000. De debiteuren staan voor € 400.000 − € 23.000 = € 377.000 op de balans; € 23.000 is last.
Drie fouten uit de praktijk van de groothandel
- De leveranciersbonus volledig als opbrengst boeken terwijl een deel van de artikelen nog in het magazijn ligt.
- Consignatiegoederen van een leverancier meetellen, of eigen goederen bij een afnemer vergeten.
- Dubieuze debiteuren als voorziening tonen in plaats van in mindering op de vordering.
Veel omzet, weinig mensen: let op de grootteklasse
Een groothandel met veel omzet en weinig personeel groeit snel door de omzetgrens heen. Kijk bij de groottecriteria welke klasse voor uw BV geldt en doe de controleplicht-check voordat u aanneemt dat u bent vrijgesteld.
Wat BV's in deze sector deponeren
Groothandels (SBI 46) vallen in SBI-sectie G, samen met de detailhandel (SBI 47) en het autobedrijf (SBI 45). De dataset splitst die sectie niet verder, dus de cijfers gaan over alle drie samen.
| Balansklasse, boekjaar 2024 | Deponeringen | Solvabiliteit: p25 – mediaan – p75 | Current ratio: p25 – mediaan – p75 |
|---|---|---|---|
| Micro (balans tot en met € 450.000) | 18.381 | −27,6% – 34,3% – 75,9% | 0,71 – 1,57 – 4,08 |
| Klein (balans boven € 450.000 tot en met € 7,5 mln) | 20.564 | 27,5% – 53,9% – 76,7% | 1,31 – 2,18 – 4,55 |
| Middelgroot (balans boven € 7,5 mln tot en met € 25 mln) | 1.514 | 26,2% – 49,1% – 75,5% | 1,23 – 1,84 – 3,51 |
| Groot (balans boven € 25 mln) | 321 | 18,7% – 53,4% – 86,9% | 0,96 – 1,42 – 3,56 |
In balansklasse klein had sectie G over boekjaar 2024 een mediane solvabiliteit van 53,9%, lager dan de 73,4% van alle balansen in die klasse samen; de mediane current ratio was 2,18, lager dan landelijk (3,28). Het landelijke cijfer ligt hoog door de vele holdings.
De balansklasse volgt alleen het balanstotaal, niet de wettelijke grootteklasse. De dataset noemt geen rechtsvorm; het gaat om alle deponeringen in XBRL met deze SBI-sectie, vooral van BV's. Bron: KVK Handelsregister Open Dataset Jaarrekeningen, bewerking Jaarrekening.io, CC BY 4.0. Gegevens gedownload en verwerkt op 2 november 2026. Uitleg en alle sectoren: solvabiliteit per sector en current ratio per sector.
Van saldibalans naar jaarrekening met Jaarrekening.io
De voorraadlijst en de openstaande posten komen uit uw boekhoud- of ERP-pakket; afwaarderingen en afboekingen boekt u daar zelf. In Jaarrekening.io leest u vervolgens de saldibalans in als XAF-auditfile of als Excel- of CSV-bestand. Een middelgrote of grote groothandel bereidt zo het dossier voor dat de accountant controleert.
Bronnen
- Art. 2:369 BW: voorraden
- Art. 2:370 BW: vorderingen
- Art. 2:374 BW: voorzieningen
- Art. 2:377 BW: winst-en-verliesrekening
- Art. 2:385 BW: kostprijsvolgorde
- Art. 2:387 BW: waardeverminderingen
- Art. 2:388 BW: verkrijgings- en vervaardigingsprijs
- Art. 2:395a BW: micro-rechtspersoon
- RJ-Uiting 2017-4: ontwerp-richtlijn 220 Voorraden
- RJ-Uiting 2020-15: Richtlijn 270 De winst-en-verliesrekening
Veelgestelde vragen
Mag een groothandel lifo gebruiken voor de voorraad?
De wet noemt lifo naast gewogen gemiddelde prijzen en fifo als toegestane regel voor gelijksoortige voorraden (art. 2:385 lid 2 BW). Pas de gekozen methode elk jaar toe. Vermelden in de toelichting hoeft alleen een micro-rechtspersoon niet (art. 2:395a lid 6 BW).
Hoe verwerk ik een leveranciersbonus over het hele jaar?
De bonus verlaagt de verkrijgingsprijs van de ingekochte goederen zodra het waarschijnlijk is dat u hem ontvangt (RJ 220, alinea 303). Het deel voor artikelen die al zijn verkocht, komt in het resultaat; het deel voor artikelen op voorraad verlaagt de voorraadwaarde.
Telt voorraad die onderweg is mee op de balans?
Dat hangt af van het moment waarop het risico op u overgaat. Is dat bij verzending door de leverancier, dan neemt u de goederen en de schuld aan de leverancier op, ook als de zending dan nog onderweg is.
Mag ik oninbare debiteuren van de omzet aftrekken?
Nee. De omzet blijft het bedrag waarop u bij levering recht had. De afboeking wegens kredietrisico is een last in de winst-en-verliesrekening (RJ 270, alinea 106) en verlaagt de post debiteuren.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten