Jaarrekening per sector: 26 gidsen
De wet is voor elke branche dezelfde; de lastige posten niet. Kies uw sector en zie waar het in de jaarrekening om draait.
Het korte antwoord
Rechtsvorm en grootteklasse bepalen welke jaarrekening de wet vraagt; de bedrijfsactiviteit bepaalt waar de moeilijke cijfers zitten. Handel vraagt een voorraadtelling, projecten vragen een inschatting van de voortgang, diensten draaien om uren en abonnementen om afgrenzing. Elke sectorgids hieronder werkt de posten van die branche uit met een voorbeeld.
Bijgewerkt op 6 oktober 2026
Hoe kiest u de juiste sectorgids?
Begin bij de activiteit die de meeste omzet of het grootste risico op uw balans veroorzaakt. Een onderneming kan tegelijk producten verkopen en diensten leveren: een installateur heeft materiaal op voorraad, voert projecten uit en factureert onderhoud vooruit. Lees dan zowel de gids voor installatiebedrijven als die voor bouwbedrijven. De indeling van uw rechtspersoon in een grootteklasse blijft een aparte stap.
Een voorbeeld vervangt uw contract of administratie niet. Gebruik het om de juiste vragen aan uw eigen cijfers te stellen en om te zien welke bewijsstukken nog ontbreken.
Handel en consumentenverkoop
Bij verkoop aan consumenten bepalen voorraad, retouren, kassaldi en betaalproviders een groot deel van het resultaat. Controleer wie rond de balansdatum eigenaar is van de goederen en of een artikel nog voor de boekwaarde verkoopbaar is. Een ontvangen betaling voor een cadeaubon of een nog niet geleverde bestelling is geen omzet.
- Jaarrekening detailhandel: voorraadtelling en afwaardering van moeilijk verkoopbare artikelen.
- Jaarrekening webshop / e-commerce: retouren na balansdatum, tegoeden bij betaalproviders en voorraad onderweg.
- Jaarrekening groothandel: voorraadwaardering, inkoopbonussen en het kredietrisico op debiteuren.
- Jaarrekening horeca: kas en pin, voorraad en de inventaris van keuken en zaak.
- Jaarrekening autobedrijf: voorraad occasions, de margeregeling en garantieverplichtingen.
- Jaarrekening kapsalon: dagkas, cadeaubonnen en de saloninrichting.
Projecten, productie en buitenwerk
Bij projecten en maakbedrijven draait het om de aansluiting tussen werkelijke voortgang, kostprijs en facturatie. Materieel, onderhanden werk en nog niet afgerekend meerwerk vragen elk een eigen onderbouwing. Bij landbouw en groenwerk komen seizoen, telling en uitval daarbij.
- Jaarrekening bouwbedrijf: onderhanden projecten volgens RJ 221, verlieslatende werken en de g-rekening.
- Jaarrekening installatiebedrijf: projecten naast onderhoudscontracten, materiaalvoorraad en ketenaansprakelijkheid.
- Jaarrekening productiebedrijf: vervaardigingsprijs, onderhanden werk en gereed product.
- Jaarrekening hoveniersbedrijf: aanleg als project, onderhoud als doorlopende dienst en seizoensinvloed.
- Jaarrekening agrarisch bedrijf: biologische activa tegenover agrarische voorraden, en nog te ontvangen subsidies.
- Jaarrekening transportbedrijf: financiële of operationele lease en de afschrijving van het wagenpark.
Zakelijke en digitale diensten
Bij diensten zit de moeilijkheid in uren, contractvoorwaarden en het moment waarop de klant de prestatie krijgt. Softwareontwikkeling kan een immaterieel actief opleveren, terwijl een jaarabonnement juist een vooruitontvangen bedrag is. Vrije beroepen kennen daarnaast eigen beroepsregels.
- Jaarrekening ICT- en softwarebedrijf: ontwikkelingskosten activeren met een wettelijke reserve, en vooruitgefactureerde abonnementen.
- Jaarrekening adviesbureau: nog te factureren uren en de omzet per opdracht.
- Jaarrekening reclame- of marketingbureau: doorbelaste mediakosten en onderhanden opdrachten.
- Jaarrekening zzp-dienstverlener: eenmanszaak of BV, en wat dat betekent voor jaarcijfers en deponering.
- Jaarrekening makelaarskantoor: het moment waarop courtage omzet is.
- Jaarrekening advocatenkantoor: derdengelden buiten de balans en onderhanden werk.
- Jaarrekening uitzendbureau: loonheffingen, de g-rekening en inlenersaansprakelijkheid.
- Jaarrekening schoonmaakbedrijf: personeelskosten, doorlopende contracten en nog te factureren werk.
Vastgoed, holdings, zorg en doorlopende contracten
Vastgoed vraagt een gekozen waarderingsgrondslag en een onderbouwde taxatie. Zorgaanbieders en goede doelen hebben daarnaast eigen verantwoordingsregels. Bij holdings gaat het om deelnemingen en de cijfers van de groep; bij een sportschool om abonnementsgeld dat vooruit is ontvangen.
- Jaarrekening vastgoedonderneming: vastgoedbeleggingen tegen kostprijs of actuele waarde, met herwaarderingsreserve.
- Jaarrekening holdingmaatschappij: deelnemingen, groepscijfers voor de grootteklasse en consolidatie.
- Jaarrekening zorgorganisatie: de jaarverantwoording via DigiMV naast de jaarrekening, en de WNT.
- Jaarrekening fysiotherapiepraktijk: declaraties bij zorgverzekeraars en de jaarverantwoording voor de eerste lijn.
- Jaarrekening goededoelenstichting: RJ 650 of RJk C2, bestemmingsreserves en -fondsen.
- Jaarrekening sportschool of fitnessclub: vooruitontvangen abonnementsgelden en lease van apparatuur.
Wat blijft voor elke sector gelijk?
Voor een BV, NV, coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij volgt de jaarrekening uit Titel 9 van Boek 2 BW. Voor een stichting of vereniging geldt die route alleen in de gevallen van art. 2:360 lid 3 BW. Een eenmanszaak of vof heeft wel een administratieplicht en fiscale verplichtingen, maar deponeert in de regel geen jaarrekening. Kijk daarom eerst naar de rechtsvorm en dan naar de branche.
De grootteklasse volgt uit balanstotaal, netto-omzet en het gemiddeld aantal werknemers op twee opeenvolgende balansdata. Zij bepaalt hoeveel u openbaar maakt en of een accountantscontrole verplicht is. De bedragen staan in de gids over groottecriteria. Een sectorvoorbeeld zegt niets over uw eigen klasse; daarvoor zijn uw eigen cijfers nodig.
Voor de afsluiting werkt een vaste volgorde: maak een saldibalans, sluit bank en openstaande posten aan, tel of waardeer de belangrijkste posten van uw sector, controleer de jaargrens en leg schattingen vast. De checklist voor de jaarafsluiting en de uitleg over waarderingsgrondslagen helpen bij die algemene stappen.
Bronnen
Veelgestelde vragen
Heeft elke branche eigen wettelijke regels voor de jaarrekening?
Nee. De meeste BV's volgen hetzelfde kader van Titel 9 van Boek 2 BW. De sector bepaalt vooral welke posten en schattingen belangrijk zijn. Zorgaanbieders en fondsenwervende organisaties hebben daarnaast eigen verantwoordingsregels.
Kan ik meerdere sectorgidsen gebruiken voor één bedrijf?
Ja. Een webshop met eigen productie gebruikt de gidsen voor webshops en voor productiebedrijven. Kies per omzetstroom en per balanspost de uitleg die past bij het contract en het product.
Waarom staat een ontvangen betaling soms als schuld op de balans?
Omdat de onderneming de beloofde prestatie na de balansdatum nog moet leveren. Een jaarabonnement of een vooruitbetaling voor een project is dan geheel of gedeeltelijk vooruitontvangen, ook al staat het geld op de bank.
Zegt het voorbeeld in een sectorgids iets over mijn grootteklasse?
Nee. Een voorbeeld verduidelijkt één boeking of waardering. De grootteklasse volgt uit uw eigen balanstotaal, netto-omzet en aantal werknemers op twee opeenvolgende balansdata.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten