Jaarrekening agrarisch bedrijf: vee, oogst, grond en subsidies

Het korte antwoord

Een agrarisch bedrijf onderscheidt levende dieren en planten (biologische activa) van geoogste producten (agrarische voorraden). Alleen agrarische voorraden mag u tegen actuele waarde waarderen, en dat is dan de opbrengstwaarde (art. 8 Besluit actuele waarde). Vee voor de verkoop staat tegen kostprijs of lagere opbrengstwaarde; melkvee en grond zijn vaste activa. De landbouwvrijstelling is een fiscale regeling.

Bijgewerkt op 30 oktober 2026

Kerngegevens

Eerst de rechtsvorm: maatschap of BV?

Veel agrarische bedrijven zijn een maatschap, vof of eenmanszaak. Die vallen in de regel niet onder Titel 9 en deponeren geen jaarrekening bij de KvK; zij maken een balans en winst-en-verliesrekening voor de aangifte inkomstenbelasting. Zie de jaarrekening van een maatschap. Wat hierna staat, geldt voor de agrarische BV en de coöperatie.

Dier, gewas of oogst: waar staat het op de balans?

RJ 220 rekent tot de agrarische voorraden de geoogste producten van een levend dier of een levende plant van het bedrijf zelf: melk in de tank, aardappelen in de schuur. Levende dieren en planten zijn biologische activa en vallen daar uitdrukkelijk niet onder (alinea 101). De balanspost volgt uit het gebruik.

Alleen bij agrarische voorraden hebt u dus een keuze. Kiest u actuele waarde, dan leidt u de opbrengstwaarde af uit verkoopcontracten of, als die er niet zijn, uit de marktnotering op balansdatum (RJ 220, alinea 329). Bestaan er frequente marktnoteringen, dan mag de waardestijging direct in het resultaat (art. 2:384 lid 7 BW).

Subsidies: wanneer een vordering?

Inkomenssteun en andere subsidies verwerkt u zodra redelijk zeker is dat u aan de voorwaarden voldoet en het geld ook krijgt (RJ 274, alinea 107). Een exploitatiesubsidie valt in het resultaat van het jaar waarin de gesubsidieerde kosten zijn gemaakt of de opbrengst is gederfd (alinea 108). Is zij op 31 december toegekend maar nog niet betaald, dan staat zij als 'nog te ontvangen subsidies' onder de vorderingen. Een investeringssubsidie voor een stal of mestverwerker trekt u van de boekwaarde af, of u toont haar als vooruitontvangen bedrag dat over de gebruiksduur vrijvalt (alinea 112 en 113).

Landbouwvrijstelling: fiscaal, niet commercieel

De landbouwvrijstelling stelt waardeveranderingen van landbouwgrond vrij van belasting, voor zover die niet door de bedrijfsvoering of een bestemmingswijziging zijn ontstaan. Zij staat in de Wet inkomstenbelasting 2001 (art. 3.12) en werkt via art. 8 van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 ook voor een BV. Aan de waardering in de jaarrekening verandert zij niets: verkoopt de BV grond boven de boekwaarde, dan is de boekwinst resultaat. Alleen de belastinglast valt lager uit dan het tarief doet verwachten.

Rekenvoorbeeld: kalveren, aardappelen en een toegekende subsidie

Een fictieve BV met akkerbouw en kalvermesterij maakt de balans op.

• Kalveren. Er staan 50 kalveren met een kostprijs van € 300 per dier. Door een prijsdaling is de opbrengstwaarde € 280. Waardering: 50 × € 280 = € 14.000; de afwaardering van € 1.000 is een last.
• Aardappelen. In de schuur ligt 400 ton met een kostprijs van € 110 per ton: € 44.000. De notering op balansdatum is € 150 per ton en de afzetkosten zijn € 10 per ton. Bij waardering tegen opbrengstwaarde staat de partij voor 400 × € 140 = € 56.000 op de balans, € 12.000 boven kostprijs.
• Subsidie. Over het teeltjaar is € 18.000 toegekend; de betaling volgt in februari. De BV neemt € 18.000 op als nog te ontvangen subsidie en als bate van het boekjaar.

Vier fouten op het boerenerf

• Levend vee tegen dagwaarde opnemen omdat de regel voor agrarische voorraden zou gelden.
• Melkvee en mestvee in één post zetten.
• Een subsidie boeken bij de aanvraag, of juist pas bij ontvangst.
• De landbouwvrijstelling gebruiken als reden om grond op de balans te herwaarderen.

Grootteklasse: grond telt tegen kostprijs

Voor een agrarische BV of coöperatie gelden de gewone groottecriteria. Het balanstotaal telt daarbij op basis van verkrijgings- en vervaardigingsprijs (art. 2:396 lid 1 BW), dus een herwaardering van grond duwt u niet over de grens. Twijfelt u, doe dan de controleplicht-check.

Wat BV's in deze sector deponeren

Akkerbouw, veehouderij, tuinbouw en kwekerijen vallen in SBI-sectie A, landbouw, bosbouw en visserij (SBI 01–03). Bosbouw en visserij tellen in dezelfde sectie mee.

In balansklasse klein had sectie A over boekjaar 2024 een mediane solvabiliteit van 69,3%, lager dan de 73,4% van alle balansen in die klasse samen; de mediane current ratio was 2,19, lager dan landelijk (3,28). Het landelijke cijfer ligt hoog door de vele holdings.

De balansklasse volgt alleen het balanstotaal, niet de wettelijke grootteklasse. De dataset noemt geen rechtsvorm; het gaat om alle deponeringen in XBRL met deze SBI-sectie, vooral van BV's. Bron: KVK Handelsregister Open Dataset Jaarrekeningen, bewerking Jaarrekening.io, CC BY 4.0. Gegevens gedownload en verwerkt op 2 november 2026. Uitleg en alle sectoren: solvabiliteit per sector en current ratio per sector.

Jaarrekening.io en het agrarisch bedrijf

Jaarrekening.io volgt de jaarrekeningroute van Titel 9 en is daarmee bedoeld voor de agrarische BV en de coöperatie. Voor de maatschap, de vof en de eenmanszaak zijn de boekhouding en de belastingen bedoeld. De saldibalans leest u in als XAF-auditfile of als Excel- of CSV-bestand; tellingen en waarderingen van vee en oogst legt u vooraf zelf vast.

Bronnen

• Art. 2:364 BW: indeling van de balans
• Art. 2:384 BW: grondslagen
• Art. 2:386 BW: afschrijvingen
• Art. 2:396 BW: kleine rechtspersoon
• RJ-Uiting 2017-4: ontwerp-richtlijn 220 Voorraden
• RJ-Uiting 2021-4: ontwerp-richtlijn 274 Overheidssubsidies, vastgesteld op 21 april 2021
• Besluit actuele waarde
• Belastingdienst: landbouwvrijstelling
• Wet op de vennootschapsbelasting 1969, art. 8

Lees ook