Wanneer is een accountant verplicht voor de jaarrekening?
Middelgrote en grote rechtspersonen hebben in beginsel een wettelijke controleplicht (art. 2:393 BW). Micro en klein zijn daarvan vrijgesteld.
Het korte antwoord
Middelgrote en grote rechtspersonen hebben in beginsel een wettelijke controleplicht (art. 2:393 BW). Micro en klein zijn daarvan vrijgesteld.
Grondslag: art. 2:393 BW
Wanneer ontstaat de wettelijke controleplicht?
De controleplicht volgt in beginsel uit de grootteklasse. Worden gedurende de wettelijk vereiste opeenvolgende balansdata minstens twee kleine bovengrenzen overschreden, dan kan de middelgrote klasse met controleplicht volgen. Toets groepsgegevens en bijzondere uitzonderingen mee.
Gebruik voor boekjaren vanaf 1 januari 2024 de actuele grenzen van art. 2:396 BW: activa niet meer dan € 7,5 miljoen, netto-omzet niet meer dan € 15 miljoen en minder dan 50 werknemers voor de kleine klasse. Kijk naar twee van drie kenmerken en naar de benodigde opeenvolgende balansdata. Een BV met € 8 miljoen activa maar € 10 miljoen omzet en 20 werknemers kan nog klein zijn. Bij een groep zijn de gegevens van groepsmaatschappijen relevant; alleen de cijfers van de holding lezen kan een verkeerde klasse opleveren.
Welke opdracht voert de accountant dan uit?
Een controleverklaring mag uitsluitend worden afgegeven door een registeraccountant of AA met certificerende bevoegdheid. Software kan het onderzoek ondersteunen, maar de verklaring niet vervangen.
De wettelijke controle is een onderzoek volgens professionele standaarden en mondt uit in een controleverklaring. Een accountant heeft daarvoor toegang nodig tot onderbouwingen, transacties en besluiten; een nette pdf alleen is onvoldoende. Het bestuur blijft verantwoordelijk voor de jaarrekening en de tijdige openbaarmaking. Plan de controle daarom vóór de uiterste opmaakdatum en stem af wie correcties in de administratie verwerkt. Een middelgrote onderneming kan de cijfers zelf voorbereiden, maar mag de wettelijke controleverklaring niet door software laten vervangen. Controleer ook of de accountant de vereiste bevoegdheid voor de opdracht heeft.
Wanneer vraagt een derde vrijwillig om controle?
Los van de wet kunnen statuten, subsidievoorwaarden of financieringsafspraken een accountantsrapport of controle verlangen. Vraag welk type opdracht precies is voorgeschreven; een samenstelling en een controle zijn niet gelijkwaardig.
Ook zonder wettelijke plicht kan een bank zekerheid vragen. Maak dan onderscheid tussen een samenstellingsopdracht, een beoordelingsopdracht en een controleopdracht: die leveren niet hetzelfde niveau van zekerheid. Een financier die uitsluitend een opgestelde jaarrekening vraagt, bedoelt niet noodzakelijk een accountantscontrole. Vraag om de letterlijke contractvoorwaarde en bespreek de kosten en planning. Subsidiebeschikkingen kunnen bovendien eisen stellen aan de besteding van specifieke bedragen, bijvoorbeeld € 250.000 aan projectkosten. Die controle kan een andere reikwijdte hebben dan de wettelijke jaarrekeningcontrole.
Hoe plant u een eventuele controle op tijd?
Stel jaarlijks vóór het opstellen vast welke klasse voor het komende boekjaar geldt. Verzamel de activa, netto-omzet en het gemiddelde aantal werknemers van de relevante groep. Een onderneming kan in 2024 en 2025 boven twee kleine grenzen uitkomen; dan moet voor de toepasselijke verslagperiode rekening worden gehouden met de gevolgen van de wettelijke klasse. Plan de accountant vroeg, want een controle kan fysieke inventarisaties, externe bevestigingen en documentatie over schattingen vragen. Als de accountant pas na balansdatum wordt betrokken, zijn sommige controlewerkzaamheden lastiger uit te voeren. De gebruiker van software blijft zelf verantwoordelijk voor een volledig dossier.
Zet in de opdrachtbrief of het gaat om controle van de wettelijke jaarrekening, samenstelling of een afgesproken controle van een subsidiepost. Noteer ook welke entiteiten en boekjaren worden omvat. Een controle van de werkmaatschappij is niet automatisch een controle van de holding. Vraag wanneer de verklaring kan worden afgegeven en hoe correcties worden besproken. De vaststelling en deponering moeten daarna nog plaatsvinden binnen de wettelijke termijnen. Bewaar de getekende verklaring en het digitale indieningsbewijs samen met de vastgestelde jaarrekening. Zo blijkt later dat het bestuur niet alleen een accountant heeft ingehuurd, maar ook de volledige publicatieketen heeft afgerond.
Bronnen
Veelgestelde vragen
Is een samenstellingsverklaring genoeg bij controleplicht?
Nee. Een samenstelling vervangt de controleverklaring van art. 2:393 BW niet.
Mag een AA de wettelijke controle doen?
Dat hangt af van de certificerende bevoegdheid en de toepasselijke beroepsregels.
Verandert de controleplicht na één groeijaar?
De grootteklasse volgt in beginsel een toets op opeenvolgende balansdata, met specifieke regels voor eerste boekjaren.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten