Jaarrekening consultancy en adviesbureau

Het korte antwoord

Een adviesbureau verwerkt omzet naar rato van het verrichte werk en niet op factuurdatum (RJ 270). Gewerkte uren die nog niet zijn gefactureerd, zijn een vordering; een voorschot voor werk dat nog komt, is een schuld. Bij een vaste prijs meet u de voortgang en neemt u een verwacht verlies direct. Opgebouwd vakantiegeld en verlof zijn een schuld.

Bijgewerkt op 6 oktober 2026

Kerngegevens

Wanneer is adviesomzet verdiend?

Advies is een dienst. Kunt u het resultaat van een opdracht betrouwbaar schatten, dan verwerkt u de opbrengst naar rato van de verrichte prestaties (RJ 270, alinea 115). De factuurdatum speelt geen rol: baten en lasten horen bij het boekjaar waarin het werk is gedaan, ook als het geld later komt (art. 2:362 lid 5 BW).

Lukt die schatting niet, dan neemt u opbrengst tot het bedrag van de gemaakte kosten dat u waarschijnlijk kunt verhalen, en dus nog geen winst (RJ 270, alinea 121). Een verwacht verlies op een vaste prijs neemt u direct en volledig (RJ 221, alinea 323).

Rekenvoorbeeld: drie opdrachten op 31 december

Een fictieve advies-BV sluit het boekjaar af met drie lopende opdrachten. De bedragen zijn exclusief btw.

• Regieopdracht. In december zijn 120 uur gewerkt tegen € 140; de factuur gaat in januari uit. Omzet van het boekjaar: 120 × € 140 = € 16.800, op de balans als nog te factureren omzet.
• Vaste prijs van € 60.000. Begroot zijn 400 uur, gewerkt zijn er 200. De voortgang is 50% en de verdiende omzet € 30.000. Er is al € 40.000 gefactureerd, dus € 10.000 staat als vooruitgefactureerd bedrag onder de schulden.
• Vaste prijs van € 45.000. Door uitloop schat het bureau de totale kosten nu op € 52.000. Het verwachte verlies van € 7.000 gaat in zijn geheel naar het lopende boekjaar, ook al is pas een derde van het werk gedaan.

Samen: € 16.800 vordering, € 10.000 schuld en € 7.000 last.

Onderhanden werk: wat staat waar?

In de boekhouding heet het vaak onderhanden werk, maar bij een adviesbureau gaat het zelden om voorraad. Uren waarvan de omzet al is verdiend, staan tegen het afgesproken tarief bij de vorderingen. Alleen uitgaven voor prestaties die u na balansdatum nog levert, zoals de voorbereiding van een traject dat in januari start, neemt u als actief op, mits zij waarschijnlijk tot opbrengsten leiden (RJ 221, alinea 312). Beschrijf in de toelichting hoe u de voortgang meet (art. 2:384 lid 5 BW); een micro-rechtspersoon is van die uiteenzetting vrijgesteld (art. 2:395a lid 6 BW).

Personeelskosten en reserveringen

Salarissen zijn bij een adviesbureau veruit de grootste last. Buiten het microregime toont u lonen en sociale lasten als afzonderlijke posten (art. 2:377 lid 3 BW); de beperkte winst-en-verliesrekening van een micro-rechtspersoon noemt alleen de lonen (art. 2:395a lid 5 BW). Facturen van ingehuurde zelfstandigen zijn geen loon maar externe kosten. Verplichtingen die vóór het einde van het boekjaar zijn ontstaan, neemt u op, ook als u later betaalt (art. 2:384 lid 2 BW). Op 31 december zijn dat:

• vakantiegeld: wettelijk ten minste 8% van het loon, opgebouwd tot en met mei en in juni betaald tenzij anders is afgesproken, dus meestal zeven maanden;
• verlofdagen die nog niet zijn opgenomen en bonussen waarop medewerkers al recht hebben;
• de loonheffingen over december, die u in januari afdraagt.

Vier fouten die adviesbureaus vaak maken

• De omzet gelijkstellen aan de verzonden facturen, zodat decemberuren in januari vallen.
• Meerwerk opnemen waarvoor de klant geen akkoord heeft gegeven.
• Een verlieslatende vaste prijs laten doorlopen omdat andere opdrachten het goedmaken.
• Offerte-uren voor een opdracht die nog niet is verworven als onderhanden werk activeren.

Eenmanszaak of BV, en welke grootteklasse?

Zelfstandige adviseurs werken vaak vanuit een eenmanszaak. Die valt niet onder Titel 9 en deponeert niets bij de KvK; zie de jaarrekening van een zzp'er. Een advies-BV stelt wel een jaarrekening op en deponeert haar. Of uw bureau micro, klein of middelgroot is, hangt af van balanstotaal, netto-omzet en aantal werknemers en niet van het vak: de grenzen staan bij de groottecriteria, en met de controleplicht-check ziet u of een accountant verplicht is.

Jaarrekening.io voor een adviesbureau

U leest de saldibalans in Jaarrekening.io in als XAF-auditfile of als Excel- of CSV-bestand. De nog te factureren uren, de projectsaldi en de personeelsreserveringen boekt u daarvóór in uw administratie, want die schattingen blijven een oordeel van het bestuur. Naar de KvK verstuurt de software niets; deponeren doet u zelf of laat u uw accountant doen.

Bronnen

• Art. 2:362 BW: toerekening aan het boekjaar
• Art. 2:377 BW: winst-en-verliesrekening
• Art. 2:384 BW: grondslagen
• Art. 2:395a BW: micro-rechtspersoon
• RJ-Uiting 2020-15: Richtlijn 270 De winst-en-verliesrekening
• RJ-Uiting 2020-15: Richtlijn 221 Onderhanden projecten
• Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag

Lees ook