Samenstellingsverklaring bij de jaarrekening
Onder veel jaarrekeningen van kleine BV's staat een samenstellingsverklaring. Zij zegt iets over het werk van de accountant, niet over de juistheid van de cijfers.
Het korte antwoord
Een samenstellingsverklaring is de verklaring van een accountant (AA of RA) dat hij de jaarrekening heeft samengesteld op basis van de gegevens van het bestuur, volgens Standaard 4410. Zij geeft geen zekerheid: de accountant controleert de cijfers niet en geeft geen oordeel. De wet verplicht haar niet; banken en aandeelhouders vragen er wel vaak om.
Bijgewerkt op 26 oktober 2026
Kerngegevens
| Standaard | Standaard 4410 Samenstellingsopdrachten uit de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden (NV COS) van de NBA |
| Wie | Een accountant die is ingeschreven in het accountantsregister; de titel is beschermd (art. 41 Wet op het accountantsberoep) |
| Zekerheid | Geen. Een samenstellingsopdracht is geen assurance-opdracht (Standaard 4410, par. 6) |
| Verplicht? | Nee. De wet kent alleen de controle voor middelgrote en grote rechtspersonen (art. 2:393 lid 1 BW) |
| Publicatiestukken | Bij publicatiestukken mag de verklaring achterwege blijven (Standaard 4410, par. 41A) |
Wat de verklaring zegt, en wat niet
Bij een samenstellingsopdracht ondersteunt de accountant het bestuur bij het opstellen en presenteren van de jaarrekening. Hij gebruikt de vastleggingen, documenten en uitleg die het bestuur aanlevert. Van de accountant wordt niet vereist dat hij de nauwkeurigheid of de volledigheid van die informatie verifieert (par. 6). Het bestuur blijft verantwoordelijk voor de jaarrekening, inclusief de keuze van grondslagen en de schattingen (par. 7).
De verklaring is daarom geen keurmerk. Volgens paragraaf 39 is zij geen middel om een oordeel of een conclusie over de cijfers te geven. Ook het beeld van de onafhankelijke accountant klopt hier niet helemaal: de onafhankelijkheidsregels voor assurance-opdrachten gelden niet voor samenstellingsopdrachten (par. A21). Wel gelden de gewone gedrags- en beroepsregels, zoals integriteit, objectiviteit en vertrouwelijkheid.
Wat staat er wel in? Paragraaf 40 noemt onder meer een titel, de geadresseerde, de vermelding dat de jaarrekening is samengesteld met informatie van het bestuur, de verantwoordelijkheden van bestuur en accountant en het toegepaste verslaggevingsstelsel.
Geen wettelijke plicht, wel een beroepsstandaard
Boek 2 BW noemt de samenstellingsverklaring niet. De wet kent één verplichte accountantsbemoeienis: de controle van de jaarrekening (art. 2:393 lid 1 BW). Kleine rechtspersonen zijn daarvan vrijgesteld (art. 2:396 lid 7 BW) en voor micro-rechtspersonen geldt de afdeling over het deskundigenonderzoek helemaal niet (art. 2:395a lid 6 BW). Zij mogen de jaarrekening dus zelf opstellen, zonder enige verklaring. Het bestuur ondertekent haar in alle gevallen zelf (voor de BV art. 2:210 lid 2 BW).
Krijgt een accountant de opdracht een jaarrekening volgens Titel 9 samen te stellen, dan moet hij Standaard 4410 toepassen (par. 2). De kantoorkant daarvan, met de stappen die software kan ondersteunen, staat bij samenstellingsopdracht en NV COS 4410.
Hoe een samenstellingsopdracht verloopt
- Opdrachtbevestiging. Vooraf leggen accountant en bestuur schriftelijk vast waarvoor de jaarrekening dient, welk stelsel geldt en wie waarvoor verantwoordelijk is (par. 24 en 25).
- Inzicht. De accountant verdiept zich in de activiteiten, de administratie en het stelsel van verslaggeving (par. 28).
- Samenstellen. Hij stelt de jaarrekening samen met de aangeleverde informatie en bespreekt belangrijke oordelen, zoals schattingen, met het bestuur (par. 29 en 30).
- Lezen. Voor de afronding leest hij de jaarrekening in het licht van wat hij van de onderneming weet (par. 31).
- Signalen. Is informatie onvolledig, onnauwkeurig of misleidend, dan vraagt hij om aanvulling en stelt hij aanpassingen voor. Weigert het bestuur, dan geeft hij de opdracht terug (par. 32 tot en met 35).
- Erkenning en dossier. Het bestuur erkent zijn verantwoordelijkheid voor de definitieve versie; de accountant legt de aansluiting met de administratie vast (par. 37 en 38).
Drie verklaringen naast elkaar
| Verklaring | Werk van de accountant | Zekerheid |
|---|---|---|
| Samenstellingsverklaring | Helpt de jaarrekening opstellen met de gegevens van het bestuur | Geen; geen oordeel of conclusie |
| Beoordelingsverklaring | Voert een beoordelingsopdracht uit | Beperkt; een conclusie |
| Controleverklaring | Controleert of de jaarrekening een getrouw beeld geeft | Redelijk, een hoge mate; een oordeel |
Het verschil is uitgewerkt bij samenstellingsverklaring of controleverklaring.
Rekenvoorbeeld: wat samenstellen wel oplevert
Een kleine BV levert een saldibalans aan met een winst vóór belasting van € 70.000. De accountant controleert niet, maar leest de cijfers met kennis van het bedrijf en stelt drie vragen.
| Wat opvalt | Wat het bestuur aanlevert | Verwerking |
|---|---|---|
| De voorraad is met € 60.000 exact gelijk aan vorig jaar | Een telling per 31 december: € 52.000 | Kostprijs van de omzet € 8.000 aan Voorraad € 8.000 |
| Eén debiteur van € 12.100 staat ruim een jaar open | De klant is failliet; er volgt geen uitkering | Kosten oninbare vorderingen € 10.000 en Terug te vorderen btw € 2.100 aan Debiteuren € 12.100 |
| Rekening-courant dga € 38.000 debet, zonder overeenkomst | Een leningsovereenkomst met rente en aflossing | Geen resultaateffect; afzonderlijke vermelding als vordering op de aandeelhouder |
De winst vóór belasting daalt naar € 70.000 − € 8.000 − € 10.000 = € 52.000 en de vennootschapsbelasting tegen 19% van € 13.300 naar € 9.880. De accountant heeft niets gecontroleerd, maar de jaarrekening is wel beter geworden. Had het bestuur de correcties geweigerd, dan had hij de opdracht moeten teruggeven.
Samenstellingsverklaring per grootteklasse
Of een samenstellingsverklaring in beeld komt, hangt af van de controleplicht. De klassegrenzen hieronder horen bij boekjaren met een begindatum op of na 1 januari 2024. De klasse, en daarmee de controleplicht, volgt uit minstens twee van de drie criteria op twee balansdata na elkaar; voor het eerste en tweede boekjaar zie art. 2:398 lid 1 BW.
| Klasse | Wettelijke eis | Rol van de samenstellingsverklaring |
|---|---|---|
| Micro (balanstotaal ≤ € 450.000, netto-omzet ≤ € 900.000, < 10 werknemers) | Geen controle | Vrijwillig. De verklaring noemt het toegepaste stelsel, dus ook fiscale grondslagen als u die kiest (art. 2:395a lid 7 BW) |
| Klein (balanstotaal ≤ € 7,5 mln, netto-omzet ≤ € 15 mln, < 50 werknemers) | Geen controle (art. 2:396 lid 7 BW) | Vrijwillig; gebruikelijk als een bank of aandeelhouder erom vraagt. Ook hier kan het stelsel fiscaal zijn (art. 2:396 lid 6 BW) |
| Middelgroot (balanstotaal ≤ € 25 mln, netto-omzet ≤ € 50 mln, < 250 werknemers) | Controleverklaring verplicht (art. 2:393 BW) | Een samenstellingsverklaring vervangt de verplichte controleverklaring niet. Een afzonderlijke accountant kan wel een samenstellingsopdracht uitvoeren; par. 2A geldt voor de controlerend accountant en zijn Nederlandse netwerk. |
| Groot (balanstotaal > € 25 mln, netto-omzet > € 50 mln, ≥ 250 werknemers) | Controleverklaring verplicht | Als bij middelgroot |
Veelvoorkomende misverstanden
- ‘De accountant heeft de cijfers goedgekeurd.’ Nee: hij heeft ze samengesteld met uw gegevens en geeft geen oordeel.
- ‘Zonder samenstellingsverklaring mag ik niet deponeren.’ De KVK vraagt haar niet; bij publicatiestukken mag zij zelfs achterwege blijven.
- ‘Elke boekhouder kan er een afgeven.’ De standaard geldt voor accountants; de titel accountant is wettelijk beschermd.
Wat Jaarrekening.io wel en niet levert
Jaarrekening.io maakt geen samenstellingsverklaring; die geeft alleen de accountant af. De software levert het dossier waarop hij zijn werk kan baseren: de ingelezen saldibalans, de toewijzing aan posten, de conceptjaarrekening en de historie van wijzigingen. Bij de documenten van een rechtspersoon staat een sjabloon voor de opdrachtbevestiging van een samenstellingsopdracht. Wilt u een eigen concept door een accountant laten nalopen, lees dan een eigen jaarrekening laten nakijken.
Bronnen
- NBA: Standaard 4410 Samenstellingsopdrachten (NV COS)
- NBA: De accountant verklaart, uitleg samenstellings-, beoordelings- en controleverklaring
- NBA: bescherming van de accountantstitel
- Art. 41 Wet op het accountantsberoep (wetten.overheid.nl)
- Art. 2:393 BW: onderzoek van de jaarrekening door een accountant
- Art. 2:396 BW: geen controleplicht voor kleine rechtspersonen (lid 7)
- Art. 2:395a BW: micro-rechtspersonen
Veelgestelde vragen
Heeft mijn kleine BV een samenstellingsverklaring nodig voor de KVK of de bank?
Voor de KVK niet: u deponeert de publicatiestukken, en daarbij is geen samenstellingsverklaring vereist. Voor de bank hangt het af van de kredietovereenkomst. Sommige financiers nemen genoegen met een jaarrekening die een accountant heeft samengesteld, andere vragen een beoordelings- of controleverklaring.
Mag een boekhouder zonder accountantstitel een samenstellingsverklaring afgeven?
Niet onder Standaard 4410. Die standaard geldt voor accountants: AA's en RA's die in het accountantsregister staan. Een boekhouder of administratiekantoor mag een jaarrekening opstellen en dat erbij vermelden, maar mag zich niet als accountant presenteren; die titel beschermt art. 41 van de Wet op het accountantsberoep.
Is de accountant aansprakelijk als de cijfers achteraf niet kloppen?
De jaarrekening blijft van het bestuur. De accountant staat wel in voor zijn eigen werk: hij moet de standaard volgen, signalen van onjuiste of onvolledige informatie oppakken en de opdracht teruggeven als het bestuur niet corrigeert. Doet hij dat niet, dan kan hij daarop worden aangesproken, ook via het tuchtrecht.
Kan ik een zelf opgestelde jaarrekening achteraf van een samenstellingsverklaring laten voorzien?
Niet als stempel. De accountant moet de opdracht zelf uitvoeren: inzicht verwerven, de cijfers aansluiten op de administratie, de jaarrekening lezen en uw erkenning vragen. Uw eigen concept kan wel het vertrekpunt zijn.
Staat de samenstellingsverklaring in de stukken die openbaar worden?
Meestal niet. Een kleine rechtspersoon deponeert alleen de beperkte balans met toelichting (art. 2:396 lid 8 BW), en de standaard staat toe dat de verklaring bij publicatiestukken achterwege blijft.
Lees ook
Klaar voor uw jaarrekening?
Uw eerste jaarrekening is gratis, voor elke grootteklasse. Maak een account aan en stel haar op volgens Titel 9 BW2, van saldibalans tot publicatiestukken.
Gratis starten