Artikel 2:373 BW: de posten van het eigen vermogen

Het korte antwoord

Artikel 2:373 BW verdeelt het eigen vermogen in geplaatst kapitaal, agio, herwaarderingsreserves, andere wettelijke reserves, statutaire reserves, overige reserves en niet verdeelde winst. Is het kapitaal niet volgestort, dan toont u het gestorte deel. Eigen aandelen gaan niet van het kapitaal af. Lid 4 somt de wettelijke reserves op, lid 5 regelt kapitaal in vreemde valuta.

Bijgewerkt op 30 oktober 2026

Kerngegevens

Lid 1: de zeven posten

1. Onder het eigen vermogen worden afzonderlijk opgenomen:

a. het geplaatste kapitaal;

b. agio;

c. herwaarderingsreserves;

d. andere wettelijke reserves, onderscheiden naar hun aard;

e. statutaire reserves;

f. overige reserves;

g. niet verdeelde winsten, met afzonderlijke vermelding van het resultaat na belastingen van het boekjaar, voor zover de bestemming daarvan niet in de balans is verwerkt.

Wat betekent dit

• a. Geplaatst kapitaal: het nominale bedrag van de uitgegeven aandelen. Een BV mag aandelen van een cent uitgeven; er is geen minimumkapitaal.
• b. Agio: wat aandeelhouders boven de nominale waarde hebben gestort, ook een informele kapitaalstorting.
• c. Herwaarderingsreserves: de waardestijging van activa die u tegen actuele waarde boven de kostprijs waardeert (art. 2:390 BW).
• d. Andere wettelijke reserves: elk naar hun aard apart, zoals de reserve voor ontwikkelingskosten en de reserve deelnemingen.
• e. Statutaire reserves: reserves die de statuten voorschrijven.
• f. Overige reserves: de ingehouden winsten van vorige jaren, vrij uitkeerbaar (RJk B8.118).
• g. Niet verdeelde winst: winst waarover nog niet is beslist, met het resultaat van dit jaar apart als de balans vóór bestemming is opgesteld.

Rechtsvormen zonder aandelen passen de posten aan. Een coöperatie heeft ledenkapitaal; een stichting kent geen geplaatst kapitaal en verdeelt haar reserves vaak in bestemmingsreserves en bestemmingsfondsen (RJ 640).

Lid 2 en 3: niet volgestort kapitaal en eigen aandelen

2. Is het geplaatste kapitaal niet volgestort, dan wordt in plaats daarvan het gestorte kapitaal vermeld of, indien stortingen zijn uitgeschreven, het gestorte en opgevraagde kapitaal. Het geplaatste kapitaal wordt in deze gevallen vermeld.

3. Het kapitaal wordt niet verminderd met het bedrag van eigen aandelen of certificaten daarvan die de rechtspersoon of een dochtermaatschappij houdt.

Wat betekent dit

Bij een BV kan de storting op aandelen worden uitgesteld. Op de balans staat dan het gestorte bedrag, of het gestorte en opgevraagde bedrag als de vennootschap al om storting heeft gevraagd; het opgevraagde deel staat dan ook als vordering onder de vlottende activa. Het geplaatste kapitaal noemt u ernaast, in de post of in de toelichting (RJ 240.602).

Koopt de BV eigen aandelen in, dan blijft het geplaatste kapitaal op de balans staan. De betaalde prijs, inclusief transactiekosten, gaat af van de vrije reserves, of van een statutaire reserve als de statuten dat toestaan (RJ 240.209; RJk B8). Het verloop van de eigen aandelen hoort in het overzicht van art. 2:378 lid 2 BW.

Lid 4: welke reserves wettelijk zijn

4. Wettelijke reserves zijn de reserves die moeten worden aangehouden ingevolge de artikelen 67a leden 2 en 3, 94a lid 6 onder f, 98c lid 4, 365 lid 2, 389 leden 6 en 8, 390, 401 lid 2 en 423 lid 4.

Wat betekent dit

Bij een gewone BV gaat het om vier reserves: voor geactiveerde oprichtings- en ontwikkelingskosten (art. 2:365 lid 2 BW), voor ingehouden winst van deelnemingen tegen nettovermogenswaarde die de BV niet zonder beperking kan laten uitkeren (art. 2:389 lid 6 BW), voor omrekeningsverschillen op buitenlandse deelnemingen (lid 8) en de herwaarderingsreserve (art. 2:390 BW). De overige verwijzingen gaan over de NV (omrekening van het kapitaal naar euro, inbreng in natura, financieringssteun), beleggingsmaatschappijen en banken.

U bepaalt elke wettelijke reserve apart; ze worden niet met elkaar verrekend (RJk B8.116). Alleen de reserve omrekeningsverschillen en enkele herwaarderingsreserves kunnen negatief zijn. Zijn de vrije reserves te klein, dan staat de wettelijke reserve toch op het volle bedrag en wordt de post overige reserves negatief (RJ 240.230; RJk B8.114). Wettelijke en statutaire reserves tellen niet mee voor de uitkeringsruimte van een BV (art. 2:216 lid 1 BW).

Lid 5: kapitaal in vreemde valuta

5. In een jaarrekening die in een vreemde geldeenheid wordt opgesteld, wordt de in lid 1 onderdeel a bedoelde post opgenomen in die geldeenheid, naar de koers op de balansdatum. Vermelden de statuten het geplaatste kapitaal in een andere geldeenheid dan de geldeenheid waarin de jaarrekening is opgesteld, dan wordt in de in lid 1 onderdeel a bedoelde post tevens deze koers en het bedrag in die andere geldeenheid vermeld.

Stelt een BV de jaarrekening in dollars op (art. 2:362 lid 7 BW) terwijl haar statuten het kapitaal in euro noemen, dan rekent zij het kapitaal om tegen de koers op balansdatum en noemt zij die koers en het eurobedrag bij de post. RJ 122 werkt de omrekening verder uit (RJ 122.103 noemt dit lid als grondslag). Een kleine rechtspersoon hoeft de tweede zin niet toe te passen (art. 2:396 lid 3 BW).

Casus: het eigen vermogen van een beheer-BV

Terveld Beheer BV (fictief, klein) heeft 20.000 volgestorte aandelen van € 1 geplaatst. Zij waardeert haar bedrijfspand tegen actuele waarde (meerwaarde € 80.000 na aftrek van latente belasting) en heeft een belang van 30% in een productiebedrijf tegen nettovermogenswaarde, waarvan zij de ingehouden winst van € 35.000 niet zelf kan laten uitkeren. In 2025 kocht zij 1.000 eigen aandelen terug voor € 30.000.

Uitkeringsruimte volgens de balanstest: € 412.000 − € 80.000 − € 35.000 = € 297.000. Daarna moet het bestuur nog toetsen of de BV na de uitkering haar opeisbare schulden kan blijven betalen (art. 2:216 lid 2 BW). De 1.000 teruggekochte aandelen blijven in het geplaatste kapitaal; het bedrag van € 30.000 ging van de overige reserves af. Dat de aandelen volgestort waren, is geen detail: een BV kan niet volgestorte eigen aandelen niet geldig verkrijgen (art. 2:207 lid 1 BW).

Als kleine rechtspersoon toont Terveld deze posten en vermeldt zij het ingehouden deel van het resultaat (art. 2:396 lid 3 BW); een verloopoverzicht maakt zij alleen voor de herwaarderingsreserve (lid 5). Was zij micro, dan stond er één bedrag eigen vermogen van € 412.000 op de balans (art. 2:395a lid 4 BW). De reserves moet zij dan nog steeds bijhouden: ze bepalen hoeveel zij mag uitkeren.

Per grootteklasse

Veelgemaakte fouten

• Het geplaatste kapitaal tonen terwijl het grootste deel niet is gestort, zonder het gestorte bedrag te noemen.
• Eigen aandelen van het kapitaal aftrekken in plaats van van de reserves.
• Een wettelijke reserve verlagen omdat er te weinig vrije reserves zijn; de overige reserves worden dan negatief.
• Wettelijke reserves salderen, bijvoorbeeld een negatieve reserve omrekeningsverschillen tegen een reserve deelnemingen.
• Een creditsaldo van de aandeelhouder in rekening-courant als eigen vermogen tonen. Dat is een schuld (art. 2:375 BW).

Zo werkt het bij Jaarrekening.io

Het mutatieoverzicht van het eigen vermogen in Jaarrekening.io volgt de rechtsvorm: de posten van artikel 2:373 voor de BV en NV, ledenkapitaal voor de coöperatie, bestemmingsreserves en -fondsen voor de stichting en vereniging, en kapitaalrekeningen voor de cv en vof onder Titel 9. De app toetst of de som van de posten aansluit op het eigen vermogen in de balans.

Bronnen

• Art. 2:373 BW, tekst geldend vanaf 1 juli 2026 (wetten.overheid.nl)
• Wijzigingenoverzicht art. 2:373 BW (wetten.overheid.nl)
• Art. 2:378 BW: verloop van het eigen vermogen (wetten.overheid.nl)
• Art. 2:389 en 2:390 BW: reserve deelnemingen en herwaarderingsreserve (wetten.overheid.nl)
• Art. 2:216 BW: uitkeringen door de BV (wetten.overheid.nl)
• Raad voor de Jaarverslaggeving: grote bundel

Lees ook