Artikel 2:364 BW: de hoofdindeling van de balans

Het korte antwoord

Artikel 2:364 BW verdeelt de activa in vaste activa (bestemd om de onderneming duurzaam te dienen) en vlottende activa. De vaste activa splitst u in immateriële, materiële en financiële; de vlottende in voorraden, vorderingen, effecten, liquide middelen en overlopende activa. De passiva bestaan uit eigen vermogen, voorzieningen, schulden en overlopende passiva.

Bijgewerkt op 27 oktober 2026

Kerngegevens

Lid 1: vast of vlottend

1. Op de balans worden de activa onderscheiden in vaste en vlottende activa, al naar gelang zij zijn bestemd om de uitoefening van de werkzaamheid van de rechtspersoon al of niet duurzaam te dienen.

Wat betekent dit

Het criterium is de bestemming van het actief, niet het soort ding. Een bestelbus waarmee de BV haar klanten bedient, is een vast actief. Dezelfde bus in de showroom van een autobedrijf is voorraad. Vast is wat langer dan één productie- of dienstverleningscyclus in de onderneming blijft werken (RJ 190.205). Vlottend is wat u binnen de normale bedrijfscyclus verkoopt of verbruikt, wat u kort aanhoudt om te verkopen, en geld (RJ 190.206; RJk A2.106).

Bij vorderingen helpt de looptijd. Een lening die u voor vijf jaar aan een afnemer verstrekt, is een financieel vast actief; wordt een deel binnen twaalf maanden opeisbaar, dan vermeldt u dat apart of zet u dat deel onder de vlottende activa, en u zegt welke keuze u maakte (RJ 190.207). De bedoeling van het bestuur telt ook mee (RJ 190.209). Het onderscheid dient het inzicht in de liquiditeit: vlottende activa en kortlopende schulden samen tonen het werkkapitaal.

Lid 2 en 3: de groepen binnen de activa

2. Onder de vaste activa worden afzonderlijk opgenomen de immateriële, materiële en financiële vaste activa.

3. Onder de vlottende activa worden afzonderlijk opgenomen de voorraden, vorderingen, effecten, liquide middelen, en, voor zover zij niet onder de vorderingen zijn vermeld, de overlopende activa.

Wat betekent dit

Dit zijn de rubrieken die u terugziet als de Romeinse cijfers in het Besluit modellen jaarrekening. Elke groep heeft een eigen artikel: immaterieel, materieel, financieel en de vlottende activa.

Overlopende activa zijn bedragen die u vooruit hebt betaald voor kosten van een volgend jaar, zoals een verzekeringspremie of een abonnement, en baten van dit jaar die u nog moet ontvangen, zoals rente. U mag ze bij de vorderingen zetten of als eigen post, ook na de liquide middelen (art. 12 lid 1 Besluit modellen jaarrekening). RJ 224.105 raadt een eigen post alleen aan als het bedrag van betekenis is.

Lid 4: de passiva

4. Onder de passiva worden afzonderlijk opgenomen het eigen vermogen, de voorzieningen, de schulden en, voor zover zij niet onder de schulden zijn vermeld, de overlopende passiva.

Wat betekent dit

Vier groepen: eigen vermogen, voorzieningen, schulden en overlopende passiva. Die laatste zijn vooruit ontvangen bedragen voor een volgend jaar en kosten van dit jaar die u nog moet betalen, zoals een factuur voor december die in januari binnenkomt. Ook die mogen bij de kortlopende schulden staan. Het verschil met een voorziening: bij een overlopend passief staan bedrag en tijdstip vast, bij een voorziening is een van beide onzeker.

De uitzondering voor micro

3. Het bepaalde in leden 3 en 4 van artikel 364 met betrekking tot de overlopende activa en passiva is niet van toepassing voor de overige bedrijfskosten bedoeld in artikel 377 lid 3 onder j. De rechtspersoon vermeldt het feit dat geen overlopende activa en passiva zijn opgenomen onderaan de balans.

Een microrechtspersoon mag voor de overige bedrijfskosten zonder overlopende posten werken: een vooruitbetaalde huur of een nog te betalen energierekening hoeft dan niet op de balans. Kiest zij daarvoor, dan staat onder de balans dat er geen overlopende activa en passiva zijn opgenomen (RJk M1.302). Voor lonen, rente en omzet blijft toerekening gelden.

Casus: twaalf auto's, twee bestemmingen

Kade Mobiliteit BV (fictief) verhuurt auto's en verkoopt gebruikte exemplaren. Op 31 december 2025 heeft zij twaalf auto's: acht in de verhuurvloot en vier in de showroom te koop. Verder heeft zij een lening van € 90.000 aan een franchisenemer, waarvan € 30.000 in 2026 wordt afgelost, een vooruitbetaalde verzekeringspremie van € 6.000, debiteuren van € 41.000 en € 55.000 op de bank.

Vaste activa samen € 284.000, vlottende activa € 256.000. Kade had de hele lening ook onder de financiële vaste activa mogen laten staan, met de vermelding dat € 30.000 binnen een jaar opeisbaar is. Zet zij een auto uit de vloot in de showroom omdat zij hem gaat verkopen, dan verandert de bestemming; de boekwaarde gaat dan van de materiële vaste activa naar de voorraad.

Is Kade een microrechtspersoon, dan toont zij alleen de totalen vaste en vlottende activa (art. 2:395a lid 4 BW). Als kleine rechtspersoon splitst zij de rubrieken zoals in de tabel, waarbij vorderingen en overlopende activa in model C één post mogen zijn.

Per grootteklasse

Veelgemaakte fouten

• Indelen op levensduur in plaats van op bestemming. Een duurzaam ding dat u verkoopt, is voorraad.
• Het deel van een langlopende lening dat binnen een jaar wordt afgelost, ongemerkt onder de financiële vaste activa laten staan.
• Een rekening-courant met de aandeelhouder zonder aflossingsafspraak als langlopende vordering presenteren, terwijl zij op elk moment opeisbaar is.
• Overlopende posten weglaten omdat de factuur pas in het nieuwe jaar kwam. Alleen micro mag dat, en alleen voor overige bedrijfskosten.
• Een zekere schuld met vast bedrag als voorziening boeken. Bedrag en tijdstip bekend betekent: schuld of overlopend passief.

Zo werkt het bij Jaarrekening.io

Kiest een microrechtspersoon ervoor de overlopende posten voor overige bedrijfskosten weg te laten, dan zet Jaarrekening.io de vereiste zin onder de balans, in de opgemaakte en in de openbaar gemaakte versie en in het XBRL-bestand.

Bronnen

• Art. 2:364 BW, tekst geldend vanaf 1 juli 2026 (wetten.overheid.nl)
• Wijzigingenoverzicht art. 2:364 BW (wetten.overheid.nl)
• Art. 2:395a BW: de microrechtspersoon (wetten.overheid.nl)
• Besluit modellen jaarrekening, art. 12 (wetten.overheid.nl)

Lees ook